Działanie sztuki polega na zdolności ludzi do zarażania się uczuciami innych ludzi.
Sztuka to zarażanie się uczuciami, budujące empatię i wspólne przeżywanie. Jej siła leży w zdolności do łączenia ludzi emocjonalnie.
Arystokratyczna definicja empatii: Tołstoja wizja zarażania się uczuciami poprzez sztukę
Cytat Tołstoja, że „Działanie sztuki polega na zdolności ludzi do zarażania się uczuciami innych ludzi”, stanowi głębokie zanurzenie w naturę ludzkiej empatii i roli, jaką w niej odgrywa twórczość artystyczna. Tołstoj, poszukując obiektywnych kryteriów wartościowania sztuki, odrzucał kategorie estetyczne oparte na pięknie czy przyjemności, argumentując, że są one subiektywne i arbitralne. Zamiast tego, proponował kryterium moralne i społeczne: prawdziwa sztuka jest tą, która skutecznie przekazuje uczucia i doświadczenia od twórcy do odbiorcy, prowadząc do wspólnego przeżywania i zrozumienia.
W kontekście psychologicznym, Tołstoj opisuje zdolność do zarażania się uczuciami jako kluczowy mechanizm, który dziś określilibyśmy jako empatyczną rezonację emocjonalną. Sztuka, poprzez swoje formy wyrazu – muzykę, malarstwo, literaturę – staje się medium, które omija bariery racjonalnego dyskursu i przemawia bezpośrednio do naszego systemu limbicznego, wzbudzając współczucie, radość, smutek czy gniew. Tołstojowska koncepcja zakłada, że artysta, tworząc, nie tylko wyraża swoje własne uczucia, ale również je koduje w materiale artystycznym, tak aby odbiorca mógł je dekodować i odtworzyć w swoim własnym wnętrzu.
W świecie, który każe Ci być kimś, odważ się być sobą.
Radykalna samoakceptacja to zaproszenie do wewnętrznej wolności.
Zobacz, czym jest i jak wiele może Ci dać!
Sztuka, w tej perspektywie, przestaje być jedynie rozrywką czy ozdobą, a staje się potężnym narzędziem społecznej integracji i moralnego rozwoju. Poprzez empatię wywołaną sztuką, ludzie są w stanie wyjść poza swoje egoistyczne doświadczenia, zrozumieć perspektywy innych, a nawet zainspirować się do działania. Tołstojowskie założenie jest takie, że im silniej sztuka zaraża uczuciami, tym większa jest jej wartość, ponieważ przyczynia się do budowania wspólnego, humanitarnego społeczeństwa. Psychologicznie, potwierdza to rolę sztuki w rozwijaniu tzw. teorii umysłu, czyli zdolności do rozumienia intencji, przekonań i uczuć innych ludzi, co jest fundamentem zdrowych relacji międzyludzkich i funkcjonowania w społeczeństwie. Dlatego to zarażanie się uczuciami nie jest po prostu pasywnym doświadczeniem, lecz aktywnym procesem internalizacji i rezonansu emocjonalnego, który ma głębokie konsekwencje dla rozwoju jednostki i zbiorowości.