Lepiej być okrągłym kołkiem w kwadratowej dziurze niż kwadratowym kołkiem w okrągłej dziurze.
Lepiej być autentycznym, choć niedopasowanym, niż sztucznie zmieniać siebie, tracąc tożsamość dla akceptacji.
Aksjologia autentyczności: Odrzucenie konformizmu i wewnętrznej spójności
Cytat Elberta Hubbarda: „Lepiej być okrągłym kołkiem w kwadratowej dziurze niż kwadratowym kołkiem w okrągłej dziurze” to głęboka metafora, która dotyka fundamentalnych zagadnień filozoficzno-psychologicznych związanych z autentycznością, konformizmem oraz poszukiwaniem sensu w ludzkiej egzystencji. Na poziomie najbardziej podstawowym, odnosi się do spójności między istotą jednostki (jej unikalnymi cechami, wartościami, talentami, predyspozycjami) a jej środowiskiem zewnętrznym (społeczeństwem, kulturą, rolami społecznymi).
Symbolika jest kluczowa.
„Okrągły kołek” reprezentuje jednostkę cechującą się pewną indywidualnością, oryginalnością, posiadającą wewnętrzną spójność i niezłomny charakter. Jej „okrągłość” to metafora jej naturalnej formy, niezmiennej esencji, sposobu bycia, który nie poddaje się łatwo zewnętrznym naciskom.
„Kwadratowa dziura” natomiast symbolizuje środowisko, które, mimo że nie jest do końca dopasowane do kształtu „okrągłego kołka”, stwarza jednak pewną przestrzeń – przestrzeń, w której jednostka może istnieć, choć może być to istnienie z pewnym tarciem, wymagające od niej pewnego stopnia adaptacji, ale bez fundamentalnego naruszenia jej istoty.
To właśnie w tym tarciu tkwi siła. Bycie „okrągłym kołkiem w kwadratowej dziurze” oznacza, że jednostka pozostaje sobą, nawet jeśli nie jest idealnie „dopasowana”. Oznacza to akceptację pewnej odmienności, a nawet czerpanie z niej siły. Może to prowadzić do twórczego napięcia, które staje się motorem rozwoju, innowacji i autoekspresji. W takiej sytuacji, jednostka, mimo początkowych trudności, ma szansę na rozkwit, budowanie silnego poczucia tożsamości i życie w zgodzie ze swoim wewnętrznym „ja”. Nie musi poświęcać swojej autentyczności na rzecz sztucznego dopasowania.
Przeciwnie,
„Kwadratowy kołek w okrągłej dziurze” obrazuje sytuację, w której jednostka, by sprostać wymaganiom środowiska, musi fundamentalnie zmienić swoją naturę. Jej „kwadratowość” (jej esencja, jej prawdziwe ja) jest siłowo wpychana w „okrągłą dziurę” (wymagania społeczne, które są z nią niezgodne). To symbol konformizmu, samonegacji i utraty autentyczności. W takiej sytuacji, jednostka doświadcza chronicznego dyskomfortu, wewnętrznego konfliktu i poczucia obcości wobec samej siebie. Może to prowadzić do poważnych konsekwencji psychologicznych:
niskiej samooceny,
poczucia pustki,
depresji,
lęku,
a nawet utraty sensu życia.
Nie jest to prawdziwe dopasowanie, lecz forma maskarady, która wymaga ciągłego wysiłku, by utrzymać pozory. W długoterminowej perspektywie, taka jednostka nie może być ani szczęśliwa, ani w pełni funkcjonalna, ponieważ zanegowała swoją własną tożsamość.
Podsumowując, cytat Hubbarda skłania do głębokiej refleksji nad wartością autentyczności i oporu wobec bezrefleksyjnego konformizmu. Psychologicznie, jest to apoteoza indywidualizmu w zdrowym tego słowa znaczeniu, zachęcająca do odkrywania i pielęgnowania własnej, unikalnej formy, nawet jeśli świat zewnętrzny nie zawsze jest dla niej idealnie przygotowany. Jest to wyzwanie do życia w zgodzie ze sobą, nawet kosztem pewnego dyskomfortu, zamiast ulegania presji, która prowadzi do wewnętrznego rozdarcia i psychologicznej anihilacji.