Trudno mówić o szczęściu, gdy jesteśmy niezadowoleni z dzisiaj, zatroskani o jutro i rozżaleni decyzjami podjętymi wczoraj.
Szczęście wymaga akceptacji teraźniejszości, uwolnienia od lęku o przyszłość i pogodzenia z przeszłością.
Głębia nieszczęścia – analiza cytatu Andrzeja Niewinnego Dobrowolskiego
Cytat Andrzeja Niewinnego Dobrowolskiego uderza w samo serce ludzkiego doświadczenia, precyzyjnie diagnozując pułapki, w które wpada umysł w nieustannej walce o poczucie szczęścia. Z perspektywy psychologii i filozofii, stanowi on doskonałe streszczenie mechanizmów, które oddalają nas od dobrostanu i spełnienia.
Kluczowe jest tu rozbicie cytatu na trzy osie czasowe: teraźniejszość, przyszłość i przeszłość. Niezadowolenie z 'dzisiaj' wskazuje na brak uważności (mindfulness) i akceptacji. Współczesna psychologia pozytywna podkreśla znaczenie bycia tu i teraz, doceniania małych rzeczy i odnajdywania sensu w bieżącym doświadczeniu. Kiedy umysł jest stale w stanie krytyki i narzekania na bieżące okoliczności, niemożliwe staje się czerpanie radości. Jest to stan chronicznego niedostatku, gdzie percepcja koncentruje się na tym, czego brakuje, zamiast na tym, co jest.
Z kolei 'zatroskanie o jutro' odnosi się do lęku przed niepewnością i braku zaufania do przyszłości. Filozofia stoicka, ale i współczesne terapie poznawczo-behawioralne (CBT), uczą, że wiele naszych cierpień wynika z wyolbrzymiania potencjalnych zagrożeń i próby kontrolowania tego, czego kontrolować nie możemy. To ciągłe antycypowanie negatywnych scenariuszy, tzw. katastrofizacja, odbiera energię i blokuje dostęp do pozytywnych emocji.
Najbardziej złożony element to 'rozżalenie decyzjami podjętymi wczoraj'. Tutaj wracamy do przeszłości, która staje się źródłem żalu, poczucia winy lub pretensji. To brak przebaczenia – sobie i innym – oraz brak akceptacji niezmienności faktów. Poczucie rozgoryczenia potrafi zafiksować umysł w ruminacjach, czyli powtarzającym się, negatywnym myśleniu o minionych zdarzeniach. Zarówno psychologia psychodynamiczna, jak i humanistyczna, wskazują na konieczność przepracowania przeszłości i domknięcia spraw, aby móc bez obciążeń funkcjonować w teraźniejszości i z optymizmem patrzeć w przyszłość. Szczęście, w myśl tego cytatu, jest stanem wewnętrznej równowagi, która wymaga uwolnienia się od balastu każdej z tych trzech perspektyw czasowych.