Kariera artysty podobna jest karierze kurtyzany: najpierw dla własnej przyjemności, później dla przyjemności innych, a w końcu dla pieniędzy.
Ewolucja motywacji: od autentycznej pasji, przez dążenie do uznania, aż po dominację ekonomii nad sztuką i życiem.
Cytat Marcela Acharda, porównujący karierę artysty do kariery kurtyzany, porusza głębokie warstwy psychologiczne i filozoficzne dotyczące motywacji, ewolucji twórczości oraz relacji artysty ze światem. Mimo swojej prowokacyjnej formy, zawiera w sobie pewną trafną obserwację natury ludzkiej i dynamiki twórczego życia.
Pierwsza faza: „dla własnej przyjemności” – to okres pierwotnej, autotelicznej motywacji. U artysty jest to spontaniczna potrzeba ekspresji, wynikająca z wewnętrznego impulsu, pasji i autentycznego zachwytu nad tworzeniem. To moment, gdy sztuka jest celem samym w sobie, a proces twórczy stanowi źródło głębokiej gratyfikacji, samoświadomości i poszukiwania siebie. W tym etapie artysta często tworzy „do szuflady”, eksperymentuje, nie bacząc na oczekiwania innych ani potencjalne korzyści materialne. Psychologicznie, jest to faza najbardziej autentyczna, zaspokajająca potrzeby samorealizacji i ekspresji. Analogicznie, w kontekście kurtyzany, można by to interpretować jako początkową beztroskę, niezależność, być może naiwność, gdzie przyjemność i wolność własnych wyborów są priorytetem, zanim w grę wejdą zewnętrzne uwarunkowania.
Druga faza: „później dla przyjemności innych” – odzwierciedla moment, w którym twórczość zaczyna być adresowana na zewnątrz. Artysta, pragnąc uznania, zrozumienia, a także nawiązania dialogu z odbiorcą, zaczyna dostosowywać swoją twórczość do pewnych oczekiwań, trendów czy gustów. Niekoniecznie oznacza to utratę autentyczności, ale raczej świadome budowanie mostu między wewnętrznym światem a światem zewnętrznym. To poszukiwanie rezonansu, akceptacji, ale także potwierdzenia własnej wartości. Psychologicznie, jest to faza poszukiwania uznania, przynależności i wpływu. Artysta uczy się komunikować poprzez sztukę i rozumie, że dzieło nabiera pełni znaczenia dopiero wówczas, gdy jest odbierane i interpretowane przez innych. Dla kurtyzany ta faza to świadome dążenie do zadowalania klienta, budowania reputacji, gdzie własna przyjemność ustępuje miejsca zaspokajaniu potrzeb i pragnień innych, ale nadal z pewnym zaangażowaniem emocjonalnym czy perfomansowym.
W świecie, który każe Ci być kimś, odważ się być sobą.
Radykalna samoakceptacja to zaproszenie do wewnętrznej wolności.
Zobacz, czym jest i jak wiele może Ci dać!
Trzecia faza: „a w końcu dla pieniędzy” – jest najbardziej cynicznym, ale niestety często prawdziwym etapem w życiu artysty. W miarę upływu czasu, potrzeba zarabiania na życie, presja rynkowa, a czasem po prostu wyczerpanie pierwotnych impulsów twórczych, prowadzą do utowarowienia sztuki. Twórczość staje się produktem, a jej wartość mierzona jest kategoriami ekonomicznymi. Artysta może zacząć tworzyć na zamówienie, powielać sprawdzone schematy, stawiać na komercyjny sukces, zamiast na artystyczną integralność. Psychologicznie, może to prowadzić do frustracji, wypalenia, poczucia utraty autentyczności, a nawet alienacji od własnej twórczości. Jest to moment, w którym ekonomiczny przymus przejmuje kontrolę nad pasją. Dla kurtyzany, ta faza to eskalacja profesjonalizacji, gdzie akt intymności staje się wyłącznie transakcją, pozbawioną osobistego zaangażowania i w pełni zorientowana na zysk.
Podobieństwo, które dostrzega Achard, tkwi w ewolucji motywacji – od wewnętrznej potrzeby, przez interakcję społeczną, aż po dominację czynników ekonomicznych. Cytat ten prowokuje do refleksji nad tym, jak społeczeństwo i rynek kształtują i często wypaczają pierwotne impulsy twórcze oraz jak łatwo artysta (czy jakakolwiek inna osoba oferująca swoje talenty) może utracić kontakt ze źródłem swojej pasji, stając się jedynie dostawcą usług na zasadzie podaży i popytu.