Artysta winien być w swym dziele jak Bóg we wszechświecie, niewidoczny a wszechmocny: żeby go się czuło wszędzie, ale nie widziało nigdzie.
Artysta niewidoczny, lecz wszechobecny w dziele świadczy o geniuszu, przekraczając ego na rzecz uniwersalnej precyzji i oddziaływania.
Cytat Flauberta, na pozór traktujący o sztuce, otwiera przed nami intrygującą perspektywę na naturę twórczości, relacji artysty z dziełem oraz, co głębiej, na psychikę i rolę samego twórcy.
Zacznijmy od metafory „Bóg we wszechświecie”. Sugestia wszechobecności połączonej z niewidocznością odnosi się do transcendencji. Artysta ma być transcendentny wobec swojego dzieła, co oznacza, że jego osobowość, ego, osobiste przekonania czy biografia nie powinny dominować nad uniwersalnym przesłaniem. To idea obiektywizmu artystycznego, zwłaszcza bliska naturalizmowi i realizmowi, nurtom, do których Flaubert przynależał. Celem nie jest autorska autoprezentacja, ale otwarcie przestrzeni dla odbiorcy, by ten mógł doświadczyć dzieła w sposób bezpośredni, bez pośrednictwa wyrazistego "ja" twórcy. W sensie psychologicznym, to powściągnięcie narcyzmu – pragnienia bycia w centrum uwagi, które często towarzyszy aktowi twórczemu. Artysta, który potrafi "ukryć" swoje ego, tworzy przestrzeń dla samodzielnej interpretacji i interakcji z dziełem. Jego "wszechmoc" manifestuje się właśnie w tej zdolności do kształtowania świata przedstawionego, kontroli nad jego detalami, dynamiką i znaczeniem, bez ujawniania się jako zewnętrznego manipulatora.
W świecie, który każe Ci być kimś, odważ się być sobą.
Radykalna samoakceptacja to zaproszenie do wewnętrznej wolności.
Zobacz, czym jest i jak wiele może Ci dać!
Następnie, fraza „żeby go się czuło wszędzie, ale nie widziało nigdzie” odsyła do subtelnej, niemal podświadomej obecności twórcy. To nie jego osobiste zdanie czy emocja mają być zauważalne, lecz spójność, wizja i precyzja, które świadczą o mistrzostwie. Psychologicznie, jest to wyraz głębokiej empatii i zrozumienia dla odbiorcy. Artysta nie narzuca swoich poglądów, ale umiejętnie kieruje doświadczeniem, pozwalając na reakcję emocjonalną i intelektualną, która jawi się jako naturalna, własna dla odbiorcy. To również oznacza, że dzieło powinno być na tyle kompletne i autonomiczne, by istnieć bez ciągłego odwoływania się do osoby autora. Prawdziwe mistrzostwo polega na stworzeniu czegoś, co ma własne życie i rezonuje z ludzkim doświadczeniem, niezależnie od tego, kto je stworzył.
Cytat ten podkreśla znaczenie perfekcji formalnej i strukturalnej. Dopiero gdy dzieło jest nieskazitelnie skonstruowane, logiczne w swojej wewnętrznej dynamice, artysta może się "wycofać". Ta niewidoczność jest zatem efektem ogromnego wysiłku , samokontroli i dyscypliny, a nie braku zaangażowania. Jest to wyraz dojrzałości kreatywnej, gdzie artysta staje się medium dla opowieści, idei czy emocji, a nie ich jedynym źródłem i użytkownikiem. W ten sposób dzieło staje się uniwersalne, ponadczasowe, zdolne przemawiać do wielu pokoleń i kultur, niezależnie od osobistych uwarunkowań twórcy.