U początków filozofii stoi - zdziwienie.
Zdziwienie to pierwotna emocja i stan poznawczy, który kieruje uwagę, wyzwala ciekawość i motywuje do poszukiwania sensu i zrozumienia.
Arystotelesowskie zdziwienie: głębia ludzkiej psychiki i początek poznania
Cytat Arystotelesa, że „U początków filozofii stoi – zdziwienie”, jest niezwykle bogaty w znaczenia zarówno filozoficzne, jak i psychologiczne. Z perspektywy psychologii, zdziwienie nie jest jedynie ulotną emocją, lecz fundamentalnym stanem poznawczym, który uruchamia złożone procesy umysłowe i behawioralne. Możemy je postrzegać jako pierwotną reakcję na odstępstwo od oczekiwań, na dysonans między wewnętrznym modelem świata a zewnętrzną rzeczywistością. To właśnie to niezrozumienie, to poczucie „inności” czy „niezwykłości” w obliczu zjawisk, które do tej pory traktowaliśmy jako oczywiste, staje się iskrą dla pragnienia zrozumienia.
Psychologicznie, zdziwienie wyzwala w nas szereg procesów: przede wszystkim ukierunkowuje uwagę. Nagle, to co było tłem, staje się obiektem intensywnej obserwacji. Pojawia się wewnętrzna potrzeba wyjaśnienia, motywacja do poszukiwania przyczyn i sensu. To stan, który budzi ciekawość – jeden z najpotężniejszych motorów ludzkiego poznania. Kiedy jesteśmy zdziwieni, nasz umysł przechodzi w tryb „rozwiązywania problemów”. Zaczynamy analizować, porównywać, stawiać hipotezy. Jest to również moment, w którym kwestionujemy nasze dotychczasowe przekonania i schematy myślowe. W pewnym sensie, zdziwienie jest więc formą autorefleksji, momentem, w którym podważamy własne poznanie i otwieramy się na nowe perspektywy.
Ranisz siebie, bo chronisz
wewnętrzne dziecko?
To ta odrzucona część Ciebie, która wciąż czeka na poczucie bezpieczeństwa, uznanie i miłość. I tylko Ty możesz ją nimi obdarzyć🤍
Kontekst filozoficzny wzbogaca to psychologiczne rozumienie. Dla Arystotelesa, filozofia to dążenie do mądrości, do ostatecznego zrozumienia bytu i jego zasad. Zdziwienie, które odczuwamy obserwując świat, jego porządek i chaos, piękno i brzydotę, życie i śmierć, jest impulsem do zadawania fundamentalnych pytań. „Dlaczego coś istnieje, a nie raczej nic?”, „Jaki jest sens istnienia?” – to pytania, które rodzą się z głębokiego zdziwienia nad kondycją świata i człowieka. Z psychologicznego punktu widzenia, proces filozofowania jest zatem swoistą sublimacją pierwotnego zdziwienia, przekształcającą ją w uporządkowane poszukiwanie wiedzy i prawdy. Jest to dowód na wrodzoną ludzką potrzebę nadawania sensu, która leży u podstaw zarówno codziennego funkcjonowania, jak i najwyższych przejawów kultury i myśli.