Kto ma mieć kiedy serce, ma je zaraz z młodu.
Cytat Corneille'a sugeruje wrodzoną zdolność do empatii i moralności, rozwijaną od młodości. To apel o refleksję nad tym, ile jest w nas niezmienne, a ile kształtowane przez życie.
Kwestia wrodzonej empaty i moralności:
Cytat Pierre’a Corneille’a „Kto ma mieć kiedy serce, ma je zaraz z młodu” jest zwięzłym, lecz potężnym stwierdzeniem, które otwiera szerokie pole do filozoficzno-psychologicznej refleksji. Dotyka on fundamentalnego pytania o naturę ludzkiej moralności, empatii i zdolności do współczucia. Z psychologicznego punktu widzenia, Corneille zdaje się sugerować, że istnieje wrodzona predyspozycja do posiadania „serca”, rozumianego jako zdolność do odczuwania, współodczuwania i działania zgodnie z normami etycznymi.
Odwołując się do etyki cnót Arystotelesa, można by interpretować „serce” jako zalążek cnoty, który, choć może być rozwijany i kształtowany przez doświadczenia życiowe, musi mieć w sobie pierwotne ziarno. Jeśli patrzymy na to przez pryzmat psychologii rozwojowej, cytat sugeruje, że fundamenty empatii i zdolności do tworzenia głębokich relacji są kształtowane we wczesnym wieku. Badania nad rozwojem moralnym, zwłaszcza te prowadzone przez Kohlberga czy Piageta, pokazują, że dzieciństwo to okres, w którym internalizowane są pierwsze zasady moralne, a także rozwijana jest zdolność do rozumienia perspektyw innych ludzi. Niska zdolność do empatii w dzieciństwie często koreluje z późniejszymi trudnościami w relacjach interpersonalnych.
Czy wiesz, że relacje z matką są kanwą
dla wszystkich innych relacji, jakie nawiązujesz w życiu?
Poznaj mechanizmy, które kształtują Cię od dzieciństwa.
Odzyskaj władzę nad sobą i stwórz przestrzeń dla nowych relacji – z matką, córką, światem i samą sobą 🤍
Z drugiej strony, cytat może być interpretowany jako głos w debacie nature vs. nurture, z silnym naciskiem na tę pierwszą. Czy „serce” jest cechą wrodzoną, niezależną od późniejszych doświadczeń, czy też jest wynikiem socjalizacji i środowiska? Corneille zdaje się opowiadać za silnym elementem wrodzonym. Jednakże, z perspektywy współczesnej psychologii, wiemy, że choć temperament i pewne predyspozycje są wrodzone, to rozwój empatii i moralności jest procesem dynamicznym, na który wpływają zarówno genetyka, jak i środowisko, w tym wychowanie, relacje z rówieśnikami i doświadczenia życiowe. Zatem, „serce” jako potencjał może być obecne od wczesnych lat, ale jego pełne rozwinięcie i manifestacja zależą od wielu czynników. Cytat prowokuje do refleksji nad tym, ile w nas jest niezmienne, a ile kształtuje się pod wpływem życia.