Prawa ustanowione są dla sprawiedliwych, nie dlatego by nie popełniali nieprawości, lecz by jej nie doznawali.
Prawa chronią sprawiedliwych przed krzywdą, nie zaś korygują ich moralnie; zapewniają bezpieczeństwo, minimalizując cierpienie.
Epikur o Sprawiedliwości: Psychologiczne i Filozoficzne Implikacje
Cytat Epikura: „Prawa ustanowione są dla sprawiedliwych, nie dlatego by nie popełniali nieprawości, lecz by jej nie doznawali”, dostarcza nam głębokiej perspektywy na naturę prawa, sprawiedliwości i ludzkiej psychiki. Z perspektywy psychologicznej, Epikur tutaj subtelnie ukazuje, że pierwotną motywacją dla tworzenia systemów prawnych nie jest moralna indoktrynacja czy kontrola wewnętrznych impulsów, lecz pragmatyczna ochrona. Jest to silne echo ewolucyjnej psychologii i teorii umowy społecznej – ludzie, zgromadzeni w społeczeństwa, dążą do minimalizacji cierpienia i maksymalizacji poczucia bezpieczeństwa.
Zamiast zakładać wrodzoną skłonność do zła, którą prawo ma korygować, Epikur sugeruje, że istnieje naturalna tendencja ku dobru lub przynajmniej dążenie do unikania bólu i krzywdy. Sprawiedliwi ludzie, w rozumieniu Epikura (czyli ci, którzy naturalnie dążą do hedonistycznego spokoju ducha, ataraksji, i wolności od cierpienia, aponii), nie potrzebują praw, aby powstrzymać się od nieprawości. Ich wewnętrzny kompas, napędzany dążeniem do przyjemności (pojmowanej jako brak bólu), już ich do tego skłania. Prawa służą więc jako zewnętrzna bariera ochronna, która ma zapobiec naruszeniom ze strony tych, którzy byliby skłonni do zadawania cierpienia i krzywdy.
Nie musisz już wybuchać ani udawać, że nic Cię nie rusza.
Zrozum, co naprawdę stoi za gniewem, lękiem czy frustracją i naucz się nimi zarządzać, zamiast pozwalać, by rządziły Tobą.
To podejście ma kluczowe znaczenie dla zrozumienia ludzkiej motywacji. Sugeruje, że strach przed doznaniem nieprawości jest potężniejszą siłą napędową dla utrzymania porządku niż nakazy moralne czy obawa przed popełnieniem zła. Społeczeństwo, w tej optyce, staje się siecią wzajemnych zobowiązań, które mają na celu stworzenie bezpiecznego środowiska dla wszystkich jego członków, a nie narzędziem do narzucania jednolitych wartości moralnych. Znaczenie psychologiczne tego polega na podkreśleniu egoistycznej, choć racjonalnej, motywacji stojącej u podstaw kooperacji społecznej i przestrzegania reguł. Ludzie przestrzegają praw, ponieważ w ten sposób chronią samych siebie przed szkodami, co jest zgodne z egzystencjalnym dążeniem do dobrostanu i unikania bólu.