Gdybyśmy chcieli po prostu być szczęśliwi, dałoby się to wnet osiągnąć. Ale my chcemy być szczęśliwsi od innych, a to zazwyczaj nie jest łatwe, ponieważ uważamy innych za szczęśliwszych, niźli są w rzeczy samej.
Ludzie pożądają szczęścia, lecz pragną być szczęśliwsi od innych, opierając się na złudnej, wyidealizowanej percepcji czyjegoś życia.
Głębokie rozumienie ludzkiej kondycji
Cytat Monteskiusza dotyka fundamentalnej sprzeczności w ludzkiej naturze i dążeniu do szczęścia. Pierwsza część zdania – „Gdybyśmy chcieli po prostu być szczęśliwi, dałoby się to wnet osiągnąć” – jest prowokacyjna. Sugeruje, że szczęście jest stanem potencjalnie łatwo osiągalnym, gdybyśmy tylko zrezygnowali z pewnych wewnętrznych barier. To spostrzeżenie rzuca światło na samowystarczalny, immanentny wymiar szczęścia, który może pochodzić z prostych radości, wdzięczności, akceptacji tu i teraz. Z perspektywy psychologii pozytywnej, kładącej nacisk na praktyki takie jak uważność (mindfulness) czy docenianie drobnych przyjemności, Monteskiusz trafia w sedno. Szczęście, rozumiane jako wewnętrzna satysfakcja i dobrostan, jest w dużej mierze kwestią naszej percepcji i nastawienia.
Jednakże, człowiek rzadko zadowala się taką „prostotą”. Druga część cytatu – „Ale my chcemy być szczęśliwsi od innych, a to zazwyczaj nie jest łatwe” – odsłania komparatywną i społeczną naturę ludzkiego dążenia do szczęścia. Tutaj wkracza psychologia społeczna i ewolucyjna. Od wieków budujemy swoje poczucie wartości i tożsamości w odniesieniu do innych. Jest to zjawisko znane jako społeczna teoria porównań (social comparison theory), gdzie ludzie oceniają swoje zdolności, osiągnięcia i emocje poprzez porównywanie się z innymi. Takie porównania mogą być dwukierunkowe: w dół (porównywanie się z kimś, kto ma się gorzej, co może podnieść samoocenę) lub w górę (porównywanie się z kimś, kto ma się lepiej, co często prowadzi do zazdrości, frustracji i poczucia niedostatku).
Ranisz siebie, bo chronisz
wewnętrzne dziecko?
To ta odrzucona część Ciebie, która wciąż czeka na poczucie bezpieczeństwa, uznanie i miłość. I tylko Ty możesz ją nimi obdarzyć🤍
Ostatecznie, Monteskiusz pointuje to spostrzeżenie, wskazując przyczynę trudności: „ponieważ uważamy innych za szczęśliwszych, niźli są w rzeczy samej”. Ten fragment jest niezwykle istotny psychologicznie. Odnosi się do błędu poznawczego, znanego jako skrzywienie optymizmu (optimism bias) w odniesieniu do innych lub iluzja przejrzystości (illusion of transparency) połączona z efektem fałszywego konsensusu (false consensus effect) i pluralistycznej ignorancji (pluralistic ignorance).
Błędy poznawcze a postrzeganie szczęścia
Widzimy często tylko „fasady” innych ludzi – ich sukcesy, uśmiechy, fotografie z wakacji – bez dostępu do ich wewnętrznych zmagań, wątpliwości czy trosk. W erze mediów społecznościowych ten efekt jest potęgowany. Ludzie prezentują idealizowaną wersję swojego życia, tworząc iluzję nieustannej radości i perfekcji, co z kolei prowadzi do tego, że inni czują się gorsi i mniej szczęśliwi. Paradoksalnie, to ciągłe dążenie do bycia „szczęśliwszym od innych” staje się barierą w osiągnięciu autentycznego szczęścia, ponieważ opiera się na nierealistycznych standardach i fałszywych porównaniach. Monteskiusz zauważa, że to nie samo szczęście jest problemem, lecz ludzkie dążenie do pozycji społecznej, statusu i percepcji własnej wartości w hierarchii szczęśliwości, co jest źródłem chronicznej frustracji i niezadowolenia.
W świecie, który każe Ci być kimś, odważ się być sobą.
Radykalna samoakceptacja to zaproszenie do wewnętrznej wolności.
Zobacz, czym jest i jak wiele może Ci dać!