Najbardziej dziwi mnie to, że tylu ludzi chciałoby rozumieć sztukę. Pytam: czy ma sens chęć rozumienia śpiewu ptaków, zgłębiania tajemnic mocy i piękna kwiatów? Zakochując się w kobiecie nie sięgamy po narzędzia do mierzenia jej kształtów. A tymczasem, gdy chodzi o sztukę, ludzie chcą „zrozumieć". Sądzę, że jedyną rzeczą, jaką ludzie powinni zrozumieć, jest to, iż artysta tworzy, gdyż musi tworzyć.
Picasso twierdzi, że sztukę należy przeżywać intuicyjnie, nie rozumieć racjonalnie, bo artysta tworzy z wewnętrznej potrzeby.
Cytat Picassa, z pozoru prosty, otwiera głęboką debatę na temat istoty percepcji estetycznej i relacji człowieka ze sztuką. Z perspektywy psychologicznej, artysta odwołuje się do intuicyjnego, doświadczeniowego wymiaru odbioru, przeciwstawiając go racjonalnemu, analitycznemu podejściu.
Porównanie do śpiewu ptaków czy piękna kwiatów jest kluczowe. Picasso sugeruje, że prawdziwa wartość estetyczna nie leży w intelektualnym rozszczepianiu na czynniki pierwsze, lecz w bezpośrednim, afektywnym przeżywaniu. Nie analizujemy struktury pieśni ptaka, by docenić jej harmonię; po prostu jej słuchamy i pozwalamy jej na nas oddziaływać. Podobnie z urodą kwiatów – ich piękno objawia się w bezpośredniej percepcji kolorów, kształtów i zapachów, nie zaś w ich botanicznej klasyfikacji. To odwołanie do pierwotnych i uniwersalnych form estetyki, które poprzedzają jakąkolwiek próbę kognitywnego przetworzenia.
Metafora zakochania się w kobiecie, gdzie „nie sięgamy po narzędzia do mierzenia jej kształtów”, wzmacnia ten argument. Miłość i pociąg są doświadczeniami holistycznymi i subiektywnymi, bazującymi na emocjach, intuicji i osobistym rezonansie. Próba redukcji tego doświadczenia do mierzalnych parametrów byłaby nie tylko absurdalna, ale i destrukcyjna dla jego istoty. Picasso stawia sztukę w tym samym rzędzie – jako coś, co ma być przeżywane, a nie „rozumiane” w sensie naukowym czy logicznym.
W świecie, który każe Ci być kimś, odważ się być sobą.
Radykalna samoakceptacja to zaproszenie do wewnętrznej wolności.
Zobacz, czym jest i jak wiele może Ci dać!
W kontekście psychologii, możemy to interpretować jako krytykę nadmiernej racjonalizacji i intelektualizacji doświadczeń, które z natury są subiektywne i emocjonalne. Ludzie często szukają „klucza” do zrozumienia sztuki, bo są nauczeni, że zrozumienie równa się kontroli i poczuciu kompetencji. Boją się konfrontacji z niejednoznacznością i wieloznacznością, które są inherentne w sztuce. Pragną pewności i stabilności, podczas gdy sztuka często stawia pytania, burzy porządek i prowokuje do introspekcji, a nie daje gotowych odpowiedzi.
Finałowa puenta, że jedyną rzeczą, którą ludzie powinni zrozumieć, jest to, iż artysta tworzy, gdyż musi tworzyć, jest istotą determinacji twórczej, która jest napędzana wewnętrzną potrzebą ekspresji. To głęboka, egzystencjalna potrzeba, często niezależna od zewnętrznego odbioru czy oczekiwań. Artysta tworzy, ponieważ jest to integralna część jego bycia, jego sposobu funkcjonowania w świecie – coś na kształt pierwotnego instynktu. Zrozumienie tej autotelicznej natury twórczości pozwala na uwolnienie się od konieczności racjonalnego uzasadnienia dzieła i otwiera drogę do czystego, nieskrępowanego przeżywania.