Człowiek stosujący przemoc jest większym niewolnikiem od tego, który cierpi z jej powodu.
Sprawca przemocy jest niewolnikiem własnych negatywnych emocji i schematów, podczas gdy cierpiący może zachować wewnętrzną wolność i moralną autonomię.
A deeper look at Tolstoy's profound statement
Tołstojowska maksyma, że „Człowiek stosujący przemoc jest większym niewolnikiem od tego, który cierpi z jej powodu”, jest głęboką refleksją nad naturą władzy, wolności i kondycji ludzkiej, która ma swoje korzenie zarówno w filozofii, jak i w psychologii. Na pierwszy rzut oka cytat może wydawać się paradoksalny, gdyż intuicyjnie to ofiara przemocy jawi się jako uciśniona i pozbawiona wolności. Jednak Tołstoj, poszukując głębszych prawd moralnych, odwraca tę perspektywę, odsłaniając psychologiczne i etyczne więzienie kata.
Z perspektywy filozoficznej, Tołstoj, jako zwolennik chrześcijańskiego anarchizmu i pacyfizmu, postrzegał przemoc nie tylko jako akt fizyczny, ale przede wszystkim jako symptom głębokiego moralnego i duchowego upadku. Akt przemocy, zwłaszcza intencjonalnej, jest wyrazem rezygnacji z racjonalnego dialogu, empatii i poszanowania godności drugiego człowieka. W tym sensie, sprawca przemocy staje się niewolnikiem własnych namiętności – gniewu, strachu, chęci dominacji, pogardy czy poczucia niższości, które stara się kompensować poprzez uciekanie się do siły. Nie jest wolny, bo jego działania są dyktowane wewnętrznymi deficytami i negatywnymi emocjami, a nie swobodnym wyborem opartym na moralnej autonomii.
Przeszłość kształtuje Twoje relacje, dorosłe wybory i poczucie własnej wartości. Czas je uzdrowić 🤍
Psychologicznie, osoba stosująca przemoc często działa w ramach utrwalonych schematów poznawczo-behawioralnych, które są trudne do przełamania. Jej zachowanie może wynikać z traumatycznych doświadczeń, braku umiejętności radzenia sobie z frustracją czy niskiej samooceny. Przemoc staje się mechanizmem obronnym, ucieczką lub sposobem na odzyskanie poczucia kontroli, ale jest to kontrola złudna.
Tołstojowska myśl podkreśla, że prawdziwa wolność nie polega na dominacji nad innymi, lecz na wewnętrznej integralności i zdolności do autonomicznych wyborów zgodnych z uniwersalnymi wartościami moralnymi. Ofiara przemocy, choć fizycznie cierpiąca, może zachować wewnętrzną wolność ducha, moralną przewagę i zdolność do wybaczenia czy non-compliance, co czyni ją w głębszym sensie nieskończenie bardziej wolną niż jej oprawca, uwięziony w pętach własnej toksycznej psychiki. Tołstoj pragnął uświadomić, że prawdziwą mocą nie jest siła zadawania cierpienia, lecz siła oporu wobec zła, która pochodzi z czystości serca i sumienia.