Wojna nic jest czymś oderwanym od całokształtu życia, jest to tylko zaostrzenie się choroby - chronicznie chorego organizmu. Tu ze zdumiewającą dokładnością zewnętrznie i wewnętrznie powtarza się to, co jest tam...
Wojna to zaostrzenie chronicznych patologii wewnętrznych człowieka i społeczeństwa, odbicie ukrytych konfliktów i niesprawiedliwości.
Cytat Janusza Korczaka, „Wojna nie jest czymś oderwanym od całokształtu życia, jest to tylko zaostrzenie się choroby – chronicznie chorego organizmu. Tu ze zdumiewającą dokładnością zewnętrznie i wewnętrznie powtarza się to, co jest tam…”, to głęboka psychologiczno-filozoficzna refleksja nad naturą konfliktu i jego korzeniami w ludzkiej psychice oraz strukturach społecznych. Korczak, jako humanistyczny pedagog i lekarz, obnaża iluzję, że wojna jest zjawiskiem marginalnym, nagłym i zewnętrznym wobec codzienności.
Z perspektywy psychologicznej, cytat ten sugeruje, że wojna nie jest aberracją, lecz ekstremalną manifestacją głębiej zakorzenionych patologii, które istnieją w pozornie pokojowym życiu. Mówiąc o „chronicznie chorym organizmie”, Korczak odnosi się zarówno do indywidualnej psychiki, jak i do społeczeństwa jako całości. W ludzkiej psychice, te patologie mogą manifestować się jako skrywane urazy, lęki, mechanizmy obronne, niezdolność do empatii, dążenie do dominacji, czy też nierozwiązane konflikty wewnętrzne. Wojna staje się wówczas sceną, na której te stłumione, nieuświadomione tendencje wybuchają z całą mocą. Agresja, okrucieństwo, dehumanizacja w czasie wojny nie są nowymi zjawiskami, ale uwidocznieniem i spotęgowaniem istniejących wcześniej mechanizmów psychicznych, które w spokojniejszych czasach maskowane są przez konwenanse społeczne i normy.
Nie musisz już wybuchać ani udawać, że nic Cię nie rusza.
Zrozum, co naprawdę stoi za gniewem, lękiem czy frustracją i naucz się nimi zarządzać, zamiast pozwalać, by rządziły Tobą.
Na poziomie społecznym, „chronicznie chory organizm” odzwierciedla strukturalne niesprawiedliwości, nierówności, uprzedzenia, historyczne krzywdy i brak efektywnych mechanizmów rozwiązywania konfliktów. Społeczeństwo, które hoduje takie warunki, jest podatne na „zaostrzenie się choroby”. Wojna staje się więc symptomem, gorączkowym stanem, w którym kumulowane przez lata napięcia eksplodują. Korczak podkreśla „zdumiewającą dokładnością zewnętrznie i wewnętrznie powtarza się to, co jest tam…”, co oznacza, że dynamika konfliktu wojennego (agresja, strach, nienawiść, ból) jest jedynie intensywniejszym odbiciem tych samych procesów, które obserwujemy w mikroświecie relacji międzyludzkich, w rodzinach, grupach społecznych, czy nawet w pojedynczych jednostkach. Wojna nie tworzy zła, lecz jedynie je uwidacznia i potęguje, ściągając maski z pozornie cywilizowanych zachowań. To prowokuje do głębokiej introspekcji i pytania o prawdziwe źródła agresji i konfliktów, które leżą w nas samych i w sposobie organizacji naszego życia.