Człowiek jest wolny całkowicie lub nie jest wolny wcale.
Człowiek jest całkowicie wolny, co niesie ciężar odpowiedzialności za kreowanie siebie i wartości; brak wolności redukuje go do rzeczy.
A Totalna, Obciążająca Wolność: Sartre i Egzystencjalizm
Cytat Jeana-Paula Sartre’a, „Człowiek jest wolny całkowicie lub nie jest wolny wcale”, stanowi esencję jego egzystencjalistycznej filozofii i ma głębokie implikacje psychologiczne. W swojej książce Byt i nicość, Sartre argumentuje, że człowiek, w przeciwieństwie do innych przedmiotów w świecie (których esencja poprzedza ich istnienie), najpierw istnieje, a dopiero potem określa swoją esencję poprzez swoje wybory i działania. To właśnie definiuje pojęcie egzystencji poprzedzającej esencję.
Z perspektywy psychologicznej, ten cytat oznacza, że nie ma ucieczki od odpowiedzialności. Nie możemy zrzucić winy na geny, wychowanie, społeczeństwo czy też predeterminowane losy, aby usprawiedliwić nasze wybory. Każda decyzja, mała czy duża, jest aktem wolności i w konsekwencji nakłada na nas ciężar odpowiedzialności. Sartre nazywa to „potępieniem do wolności” (fr. condamné à être libre) – jesteśmy wolni, nawet jeśli tego nie chcemy. Ta wolność nie jest brakiem ograniczeń zewnętrznych, lecz bezwzględną swobodą wyboru w obliczu tych ograniczeń.
Odzyskaj wewnętrzny spokój i pewność siebie.
Zbuduj trwałe poczucie własnej wartości.
Co więcej, owa „całkowita” wolność implikuje również, że nie istnieją żadne obiektywne wartości moralne czy uniwersalne zasady, którymi należy się kierować. To człowiek, poprzez swoje wybory, tworzy te wartości, nadając im sens i znaczenie. Uznanie tej totalnej wolności prowadzi do psychologicznego stanu, który Sartre określa jako lęk (fr. angoisse) – uświadomienie sobie, że nasza przyszłość jest w całości naszą własną konstrukcją, bez żadnych przewodników czy z góry ustalonych ścieżek. Brak wolności oznaczałby, że jesteśmy zredukowani do rzeczy, przedmiotów, a nie autonomicznych podmiotów zdolnych do samostanowienia. W takim przypadku, wszelkie nasze działania byłyby jedynie skutkiem zewnętrznych przyczyn, a nie świadomymi wyborami, co podważałoby samą ideę człowieczeństwa i istnienia wolnej woli. Dlatego też, według Sartre'a, nie ma kompromisu – jest albo wolność totalna, albo jej całkowity brak. Nie ma półśrodków.
W świecie, który każe Ci być kimś, odważ się być sobą.
Radykalna samoakceptacja to zaproszenie do wewnętrznej wolności.
Zobacz, czym jest i jak wiele może Ci dać!