Człowiek we współczesnej cywilizacji nie może przyjąć postawy aktywnej, coraz bardziej jest w niej skazany na postawę konsumpcyjną.
Cywilizacja konsumpcyjna ogranicza ludzką aktywność i twórczość, spychając jednostkę do roli biernego odbiorcy, co prowadzi do pustki egzystencjalnej.
Kontekst i sens cytatu Antoniego Kępińskiego
Cytat Antoniego Kępińskiego o człowieku w cywilizacji, który jest coraz bardziej skazany na postawę konsumpcyjną, jest głęboką refleksją nad kondycją ludzką w erze postindustrialnej i społeczeństwa konsumpcyjnego. Kępiński, jako wybitny psychiatra i myśliciel, obserwował zmiany społeczne i ich wpływ na psychikę jednostki. Jego słowa oddają trafne spostrzeżenie, że współczesna kultura, choć pozornie stwarzająca iluzję wolności i wyboru, w rzeczywistości ogranicza autentyczne zaangażowanie i twórczość na rzecz biernego odbierania i przyswajania.
Znaczenie psychologiczne
Z psychologicznego punktu widzenia, postawa aktywna, o której Kępiński wspomina, odnosi się do głębokiej potrzeby ludzkiego psychiki do samorealizacji, do bycia twórcą swojego życia, do transformowania rzeczywistości i aktywnego wpływania na nią. Jest to potrzeba wynikająca z egzystencjalnej tęsknoty za sensem i wartością, za autonomią i integralnością. Człowiek aktywny to ten, który poszukuje, tworzy, angażuje się w relacje, przekracza samego siebie, rozwijając swój potencjał. Taka postawa sprzyja zdrowiu psychicznemu, poczuciu spełnienia i odporności na życiowe trudności.
Odzyskaj wewnętrzny spokój i pewność siebie.
Zbuduj trwałe poczucie własnej wartości.
Natomiast postawa konsumpcyjna, na którą Kępiński zwraca uwagę, to pułapka współczesności. Charakteryzuje się ona nieustannym zaspokajaniem potrzeb, często sztucznie kreowanych przez marketing i media. Człowiek konsumpcyjny staje się odbiorcą, a nie twórcą. Jego tożsamość jest często definiowana przez posiadane dobra i doświadczenia zakupione, a nie przez autentyczne osiągnięcia czy wewnętrzne procesy. To prowadzi do poczucia pustki, braku sensu, uzależnienia od zewnętrznych bodźców, a w konsekwencji do spadku poczucia własnej wartości i autentyczności. Kępiński wyraża tu niepokój o kondycję ludzkiej duszy, która poprzez redukcję do roli konsumenta zostaje pozbawiona możliwości pełnego wyrażenia siebie i osiągnięcia prawdziwego szczęścia.
Kępiński zdaje się sygnalizować, że ten proces jest narastający ('coraz bardziej jest w niej skazany'), co wskazuje na systemową naturę problemu, gdzie struktury społeczne i gospodarcze sprzyjają dominacji postawy konsumpcyjnej, ograniczając przestrzeń dla autentycznej aktywności i twórczości. To nie jest jednostkowy wybór, lecz raczej presja kulturowa, która kształtuje psychikę jednostki, prowadząc do alienacji i utraty głębszego związku z własnym 'ja' oraz ze światem.