Człowiek nie chce być tylko cząstką świata, człowiek nosi także jakiś swój porządek w sobie. Człowiek zawsze będzie chciał wymyślić rzeczywistość własną kosztem zaprzeczenia rzeczywistości autentycznej. Za to jednak trzeba płacić.
Człowiek konstruuje własną rzeczywistość, aby nadać sens, ale odcinanie się od autentyczności ma swoją cenę psychiczną i egzystencjalną.
Głębokie Zgłębianie Człowieczej Kondycji
Cytat Aleksandra Jackiewicza, „Człowiek nie chce być tylko cząstką świata, człowiek nosi także jakiś swój porządek w sobie. Człowiek zawsze będzie chciał wymyślić rzeczywistość własną kosztem zaprzeczenia rzeczywistości autentycznej. Za to jednak trzeba płacić,” otwiera przed nami fascynującą perspektywę na ludzką psychikę i jej filozoficzne implikacje.
U swojej podstawy, myśl Jackiewicza odwołuje się do głęboko zakorzenionej w człowieku potrzeby sensu i autonomii. Nie jesteśmy jedynie pasywnymi odbiorcami bodźców ze świata zewnętrznego. Homo sapiens to istota, która aktywnie konstruuje swoją wizję rzeczywistości, nieustannie dążąc do nadania jej własnego porządku. To nie tylko odzwierciedla naszą zdolność do myślenia abstrakcyjnego i symbolicznego, ale także ukazuje konieczność internalizacji chaosu i przekształcenia go w coś spójnego, zrozumiałego, a przede wszystkim – znaczącego.
Aspekt „noszenia własnego porządku” można interpretować jako manifestację ego, jaźni, a nawet nieświadomego dążenia do samostanowienia. Wbrew postulatowi bycia tylko „cząstką świata” – co mogłoby sugerować pokorną akceptację obiektywnej rzeczywistości – człowiek nieustannie projektuje na nią swoje wewnętrzne schematy, pragnienia, lęki i wartości. To tworzy naszą indywidualną percepcję, która, choć zakorzeniona w obserwowalnym świecie, jest jednocześnie unikalna i silnie subiektywna. Można w tym dostrzec echo konstruktywistycznych teorii poznania, gdzie nasze doświadczenie świata jest aktywnie konstruowane, a nie biernie odbierane.
Najbardziej intrygująca część cytatu odnosi się do „wymyślenia rzeczywistości własnej kosztem zaprzeczenia rzeczywistości autentycznej”. Tutaj Jackiewicz wskazuje na potencjalne zagrożenie. W dążeniu do spójności i kontroli, człowiek może tworzyć iluzje, mechanizmy obronne, czy nawet całkowicie zniekształcać fakty, aby utrzymać swój wewnętrzny porządek. Możemy uciekać się do racjonalizacji, wyparcia, fantazjowania, a nawet tworzenia złożonych światopoglądów, które, choć dają poczucie bezpieczeństwa i sensu, są oderwane od obiektywnej prawdy. To zjawisko ma swoje korzenie w psychologii poznawczej (np. dysonans poznawczy) oraz psychodynamicznej (mechanizmy obronne ego).
Ranisz siebie, bo chronisz
wewnętrzne dziecko?
To ta odrzucona część Ciebie, która wciąż czeka na poczucie bezpieczeństwa, uznanie i miłość. I tylko Ty możesz ją nimi obdarzyć🤍
Ostatnie zdanie – „za to jednak trzeba płacić” – jest ostrzeżeniem. Cena za życie w wykreowanej iluzji może być wysoka. Może to być utrata kontaktu z rzeczywistością, trudności w adaptacji do zmieniających się warunków, niemożność autentycznego rozwoju, a w skrajnych przypadkach – zaburzenia psychiczne. Autentyczna integracja z rzeczywistością wymaga czasem obalenia własnych iluzji, co bywa procesem bolesnym, ale niezbędnym dla zdrowia psychicznego i pełnego rozwoju osobistego.
Kontekst i Znaczenie Psychologiczne
Kontekst filozoficzny cytatu oscyluje wokół egzystencjalizmu i fenomenologii, gdzie podkreśla się subiektywne doświadczenie świata i świadomy wysiłek nadawania mu sensu. Psychologicznie, słowa Jackiewicza rezonują z wieloma koncepcjami: od potrzeby autonomii i kompetencji (teoria autodeterminacji Deci i Ryana), przez psychologię narracyjną (gdzie życie jest opowiadaną historią), po psychoanalizę (rolę mechanizmów obronnych w kształtowaniu percepcji). Jest to także refleksja nad ludzką zdolnością do samoukojenia i tworzenia konstrukcji psychicznych, które mają pomóc przetrwać w czasem chaotycznym i niezrozumiałym świecie.
W istocie, cytat ten zmusza nas do refleksji nad balansem między wewnętrznym światem a zewnętrzną rzeczywistością oraz nad konsekwencjami wyboru, czy wolimy żyć w komfortowej iluzji, czy stawić czoła często niełatwej prawdzie.
W świecie, który każe Ci być kimś, odważ się być sobą.
Radykalna samoakceptacja to zaproszenie do wewnętrznej wolności.
Zobacz, czym jest i jak wiele może Ci dać!