W każdym normalnym procesie rozwojowym dobro istoty rozwijającej się jest celem. Ze wszystkich procesów, które obserwujemy w przyrodzie, w jednym tylko prawo to zostało naruszone - w procesie historii.
Historia, w przeciwieństwie do każdego naturalnego rozwoju, nie dąży do dobra. To ludzki konstrukt ignorujący nasze wewnętrzne pragnienia dobrostanu.
Głębokie Zanurzenie w Fenomen Rozanowa: Człowiek a Historia
Cytat Wasilija Rozanowa, „W każdym normalnym procesie rozwojowym dobro istoty rozwijającej się jest celem. Ze wszystkich procesów, które obserwujemy w przyrodzie, w jednym tylko prawo to zostało naruszone - w procesie historii”, jest głęboko pesymistyczną, a jednocześnie niezwykle trafną obserwacją psycho-filozoficzną, która uderza w fundamenty ludzkiej kondycji i rozumienia progresu.
Z psychologicznego punktu widzenia, Rozanow wskazuje na fundamentalne prawo homeostazy wewnętrznej i dążenia do samorealizacji, które leżą u podstaw rozwoju każdego organizmu żywego. Od najprostszych komórek po złożone systemy biologiczne, ewolucja i indywidualny rozwój są zorientowane na dobro jednostki lub gatunku – na przetrwanie, rozmnażanie, doskonalenie funkcji, osiąganie optymalnego stanu bytowania. To jest inherentna teleologia natury. Dziecko dąży do wzrostu i autonomii, roślina do słońca, zwierzę do zaspokojenia potrzeb. W tym kontekście, „dobro istoty rozwijającej się” można interpretować jako osiąganie pełni potencjału, zdrowia psychicznego i fizycznego, a także poczucia sensu i przynależności.
Odzyskaj wewnętrzny spokój i pewność siebie.
Zbuduj trwałe poczucie własnej wartości.
Kiedy Rozanow przeciwstawia temu proces historii, dokonuje radykalnego rozróżnienia. Historia, w jego ujęciu, nie jest procesem, który ma na celu dobro jednostki lub nawet dobro sumy jednostek. Wręcz przeciwnie. Filozoficznie można to interpretować jako krytykę heglowskiej idei postępu ducha dziejowego, który często realizuje się kosztem cierpienia i poświęcenia jednostek. Z perspektywy psychologicznej, historia jawi się jako chaotyczny i często destrukcyjny ciąg wydarzeń, który nie przestrzega żadnych z naturalnych praw rozwojowych, które znamy z biologii czy psychologii jednostki.
Jakie są psychologiczne implikacje tego „naruszenia”? Po pierwsze, budzi ono głębokie poczucie alienacji i bezsensu. Jeśli indywidualny rozwój jest ostatecznie podporządkowany czemuś, co nie dba o moje dobro, to jaka jest wartość mojego życia? Po drugie, prowadzi do poczucia beznadziei dotyczącej możliwości budowania lepszego świata. Jeśli historia z samej swojej natury jest skazana na ignorowanie dobra, to wszelkie próby naprawy są skazane na porażkę. Po trzecie, może to być źródłem lęku egzystencjalnego – lęku przed tym, że nasze życie jest tylko trybikiem w większym, obojętnym lub nawet wrogim procesie. Rozanow zdaje się sugerować, że ludzkość, poprzez tworzenie historii, oddaliła się od naturalnych praw, które rządzą światem, tworząc konstrukt, który jest fundamentalnie sprzeczny z naszymi wewnętrznymi dążeniami do dobrostanu. To zderzenie indywidualnych aspiracji z brutalną logiką dziejów jest centralnym punktem jego gorzkiego, choć niezwykle wnikliwego spostrzeżenia.