Kobieta jest jak kartka papieru. Anioł pisze z jednej strony, diabeł z drugiej, papier przebija, słowa się mieszają i robi się bigosik, którego nie można ani przeczytać, ani strawić.
Złożoność kobiecej psychiki jako konflikt dobra i zła, instynktów i wartości, tworzących trudny do zrozumienia „bigosik” tożsamości.
Sienkiewiczowski aforyzm o kobiecie niczym kartce papieru, na której Anioł i Diabeł zapisują swe słowa, a te, przenikając się, tworzą „bigosik”, jest z psychologicznego punktu widzenia niezwykle trafną metaforą złożoności ludzkiej psychiki, szczególnie w wydaniu kobiecym, choć uniwersalizować ją można na każdą indywidualność. Obraz ten ukazuje głęboki konflikt wewnętrzny, wynikający z natury dualistycznej człowieka, gdzie ścierają się ze sobą siły dobra i zła, moralności i instynktu, wzniosłych idei i prymitywnych popędów.
Przez pryzmat psychologii jungowskiej, „Anioł” symbolizuje tutaj archetyp Animy w jego aspekcie pozytywnym – czyli uduchowienie, empatię, troskę, intuicję, piękno i wszystko, co związane jest z wyższymi wartościami i dążeniem do samorealizacji. To wewnętrzny głos sumienia, dążenia do doskonałości, idealizmu, zdolność do miłości bezwarunkowej i poświęcenia. Jest to Cień w jego pozytywnym wymiarze, czyli te części naszej psyche, które są stłumione, ale zawierają w sobie potencjał do wzrostu i transformacji. Z kolei „Diabeł” reprezentuje Cień w jego negatywnym aspekcie – czyli kompleksy, instynkty, popędy, ciemną stronę natury ludzkiej, egoizm, zazdrość, gniew, manipulację, autodestrukcję. To wszystko, co społeczeństwo tłumi, a co mimo to wypływa na powierzchnię, kształtując nasze postawy i zachowania. „Papier przebija, słowa się mieszają” – to znak, że te siły nie istnieją w izolacji. Nie ma czystego dobra ani czystego zła. Psychika ludzka jest areną ciągłej interakcji tych sprzecznych pragnień i impulsów. Przenikanie się ich symbolizuje niemożność jednoznacznego sklasyfikowania jednostki (w tym przypadku kobiety) jako „dobrej” czy „złej”. Zjawisko to odzwierciedla również efekt indywiduacji w psychologii analitycznej, gdzie człowiek dąży do integracji wszystkich aspektów swojej osobowości, w tym tych światłych i tych mrocznych, co prowadzi do tworzenia wewnętrznej całości, często niejednoznacznej z zewnętrznego punktu widzenia.
Czy wiesz, że relacje z matką są kanwą
dla wszystkich innych relacji, jakie nawiązujesz w życiu?
Poznaj mechanizmy, które kształtują Cię od dzieciństwa.
Odzyskaj władzę nad sobą i stwórz przestrzeń dla nowych relacji – z matką, córką, światem i samą sobą 🤍
„Bigosik, którego nie można ani przeczytać, ani strawić” oddaje uczucie zagubienia, niezrozumienia i frustracji, zarówno ze strony obserwatora, jak i samej osoby zmagającej się z tym wewnętrznym chaosem. Nieczytelność oznacza brak klarownego wglądu, trudność w interpretacji motywów i zachowań, a niestrawność – niemożność zaakceptowania tej wewnętrznej sprzeczności, prowadzącą często do dysonansu poznawczego, lęku, poczucia winy czy alienacji. W kontekście psychologii relacji, może to również oznaczać trudność w budowaniu bliskości i intymności, gdy partner nie potrafi „rozszyfrować” drugiej osoby. Sienkiewicz, choć posługując się stereotypem płciowym epoki, dotknął tu uniwersalnego problemu tożsamości i złożoności ludzkiego JA, które zawsze pozostaje w pewnym sensie „bigosikiem” – zlepkiem różnorodnych, często sprzecznych elementów, które wymagają ciągłej pracy nad integracją i zrozumieniem.