Nikt nie może mieć pretensji do oryginalności w literaturze. Wszyscy twór cy mniej lub bardziej wiernie piszą pod dyktando ducha, są tłumaczami i komentatorami uprzednio istniejących stereotypów.
Borges rzuca wyzwanie oryginalności, twierdząc, że twórcy interpretują i komentują istniejące idee, czerpiąc z archetypów i zbiorowej psychiki.
Głębokie Zrozumienie Psychiki Twórczej
Cytat Jorge Luisa Borgesa, że „Nikt nie może mieć pretensji do oryginalności w literaturze. Wszyscy twórcy mniej lub bardziej wiernie piszą pod dyktando ducha, są tłumaczami i komentatorami uprzednio istniejących stereotypów.”, wnika w samo serce filozofii umysłu i psychologii twórczości. Borges, jako mistrz labiryntu idei i intertekstualności, rzuca wyzwanie potocznej koncepcji indywidualnej, autonomicznej oryginalności. Z perspektywy psychologicznej, jego słowa można interpretować jako głęboką refleksję nad procesem myślowym i poznawczym leżącym u podstaw kreacji artystycznej.
Po pierwsze, idea „pisania pod dyktando ducha” sugeruje, że twórca nie jest pustą tablicą, lecz medium, przez które przepływają i manifestują się kolektywne idee. Można to odnieść do koncepcji Carla Junga o nieświadomości zbiorowej i archetypach. Archetypy – uniwersalne wzorce i obrazy, obecne w psychice ludzkiej – stanowią owe „uprzednio istniejące stereotypy”, które kształtują nasze rozumienie świata, narracji, postaci. Twórca, świadomie lub nieświadomie, czerpie z tego zbiorowego rezerwuaru, przetwarzając go i nadając mu nową formę. Jego „oryginalność” nie polega na stworzeniu czegoś z niczego, lecz na unikalnym sposobie interpretacji i rekonfiguracji tych prastarych wzorców.
W świecie, który każe Ci być kimś, odważ się być sobą.
Radykalna samoakceptacja to zaproszenie do wewnętrznej wolności.
Zobacz, czym jest i jak wiele może Ci dać!
Po drugie, termin „tłumacze i komentatorzy” podkreśla rolę artysty w reinterpretacji i rekontekstualizacji tego, co już istnieje. To psychologiczny proces asymilacji i akomodacji – umysł twórcy, niczym filtr, przetwarza zewnętrzne bodźce i wewnętrzne treści. Każda nowa narracja, każda nowa postać, nawet jeśli wydaje się ‘świeża’, czerpie z głęboko zakorzenionych schematów poznawczych, kulturowych i społecznych. Przykładem może być bohater 'nowej' powieści, który wciąż nosi w sobie znamiona archetypu bohatera podróżującego, wojownika czy kochanka, pomimo współczesnego kostiumu i realiów. Twórca jest zatem psychologicznie uwarunkowany do pracy z dostępnym materiałem, a jego indywidualny styl to raczej unikalny filtr, przez który ów materiał przechodzi, niż wytwór absolutnego creatio ex nihilo.
Kluczowe znaczenie psychologiczne leży w zrozumieniu, że ludzka kreatywność nie jest aktem izolowanym, lecz jest głęboko osadzona w kontekście kulturowym, historycznym i psychologicznym. Borges demistyfikuje mit absolutnej oryginalności, wskazując na nieunikniony wpływ poprzedników i kolektywnej świadomości. To uwalnia twórcę od presji bycia ‘pierwszym’ i pozwala skupić się na jakości interpretacji i głębi przekazu, doceniając proces transformacji, a nie iluzję absolutnego nowatorstwa. Z tej perspektywy, każde dzieło jest częścią nieskończonego dialogu międzypokoleniowego i międzykulturowego, a twórca jest jego kolejnym głosem.