... wspomnienia zależne są od naszych aktualnych przeżyć. Wspominając nieświadomie kłamiemy.
Wspomnienia to rekonstrukcje kształtowane przez aktualne emocje i przekonania; nieświadomie zmieniamy przeszłość, aby pasowała do teraźniejszości.
Złożona natura pamięci i subiektywność doświadczenia
Cytat Janusza Korczaka: „…wspomnienia zależne są od naszych aktualnych przeżyć. Wspominając nieświadomie kłamiemy.” jest niezwykle przenikliwym spostrzeżeniem, które głęboko dotyka istoty ludzkiej pamięci i jej związku z naszą bieżącą kondycją psychoemocjonalną. W ujęciu filozoficzno-psychologicznym, odwołuje się do koncepcji, że pamięć nie jest statycznym magazynem obiektywnych faktów, lecz dynamicznym i konstruktywnym procesem.
Z perspektywy psychologii poznawczej, wspomnienia są aktywnie rekonstruowane. Każde przywołanie zdarzenia z przeszłości jest tak naprawdę nowym aktem jego konstruowania, a nie odczytywaniem precyzyjnego zapisu. Na ten proces rekonstrukcji ogromny wpływ mają nasze bieżące stany emocjonalne, przekonania, doświadczenia, a nawet potrzeby. Jeśli aktualnie przeżywamy rozczarowanie, możemy nieświadomie wyolbrzymiać negatywne aspekty wspomnień z przeszłości; jeśli jesteśmy szczęśliwi – tendencja do idealizowania. To nie jest świadome oszustwo, lecz nieuchronny efekt działania naszego umysłu.
Ranisz siebie, bo chronisz
wewnętrzne dziecko?
To ta odrzucona część Ciebie, która wciąż czeka na poczucie bezpieczeństwa, uznanie i miłość. I tylko Ty możesz ją nimi obdarzyć🤍
Od strony filozoficznej, cytat Korczaka rezonuje z myślą hermeneutyczną, która podkreśla, że każde ludzkie zrozumienie – w tym zrozumienie przeszłości – jest uwarunkowane przez horyzont naszego aktualnego bycia w świecie. Nasza subiektywna perspektywa, nasz „teraz”, działa jak filtr, przez który interpretujemy i nadajemy sens minionym wydarzeniom. Nie ma czystej, obiektywnej pamięci, ponieważ nie ma czystego, obiektywnego obserwatora. Każde „ja” jest zanurzone w strumieniu doświadczeń i interpretacji.
Korczak, jako pedagog i lekarz, doskonale rozumiał złożoność ludzkiej psychiki. Jego sformułowanie „nieświadomie kłamiemy” nie ma wydźwięku moralnego potępienia, lecz jest trafną diagnozą natury ludzkiej. Podkreśla, że nasza tożsamość jest w dużej mierze kształtowana przez narracje, jakie tworzymy o sobie i naszej przeszłości, a te narracje są elastyczne i podlegają ciągłej rekonfiguracji w zależności od naszego aktualnego „ja”. To zjawisko ma kluczowe znaczenie w terapii, gdzie praca nad przeszłością zawsze uwzględnia wpływ obecnych perspektyw i emocji pacjenta. Pamięć jest twórczą opowieścią, a narrator – zawsze obecny – modyfikuje jej treść, aby służyła jego aktualnym potrzebom i zrozumieniu siebie.