
Sztuka ma sens wówczas, jeśli wyraża to, co nieśmiertelne, bo tylko w ten sposób pozwala człowiekowi wznieść się ponad siebie samego.
Sztuka wyrażająca uniwersalne prawdy umożliwia człowiekowi transcendencję, łącząc go z ponadczasowymi esencjami i sensem istnienia.
Cytat Piet Mondriana głęboko rezonuje z psychologią transcendentną i egzystencjalną, rzucając światło na fundamentalną potrzebę człowieka do odnajdywania sensu i przekraczania własnych ograniczeń. Mondrian, jako twórca abstrakcji, intuicyjnie rozumiał, że prawdziwa sztuka nie jest jedynie odzwierciedleniem rzeczywistości materialnej, ale raczej medium dla wyrażania uniwersalnych prawd i esencji, które wykraczają poza zmienne trendy i indywidualne doświadczenia. To właśnie to "nieśmiertelne" odnosi się do archetypowych idei, uniwersalnych emocji i ponadczasowych zasad leżących u podstaw ludzkiej kondycji.
Z perspektywy psychologicznej, owe "nieśmiertelne" elementy sztuki dotykają głębokich struktur psychiki ludzkiej, które Carl Jung określał mianem archetypów. Obrazy, motywy, formy i narracje, które pojawiają się w sztuce, często czerpią z tych uniwersalnych wzorców, aktywując je w psychice odbiorcy. Kiedy sztuka wyraża te uniwersalne treści, niezależnie od tego, czy jest to piękno, porządek, chaos, miłość czy przemijanie, pozwala człowiekowi na symboliczne połączenie się z czymś większym niż on sam. To doświadczenie jest często opisywane jako wzruszenie, olśnienie lub poczucie przynależności do szerszej, ponadindywidualnej rzeczywistości.
"Wznieść się ponad siebie samego" oznacza tu psychologiczny proces transcendencji. Nie chodzi o fizyczne wznoszenie się, ale o opuszczenie egocentrycznego punktu widzenia i rozszerzenie świadomości. Sztuka, oferując perspektywę na to, co uniwersalne i ponadczasowe, pomaga jednostce zdystansować się od codziennych trosk, egoistycznych dążeń i ograniczeń wynikających z własnego ja. Pozwala na chwilowe lub trwalsze przeżycie poczucia jedności, harmonii, a nawet duchowego uniesienia. W ten sposób sztuka staje się narzędziem do rozwoju osobistego, samopoznania i osiągania głębszego sensu życia, oferując swoiste katharsis i perspektywę na metafizyczny wymiar istnienia.