Siła sztuki, jej nieustępliwość, jej wiecznotrwałosc wciąż odżywająca pochodzi stąd, że nią wypowiada się indywiduum. Człowiek. Pojedynczy człowiek. (...) Teren sztuki (...) - to bowiem jest własność pry watna, najbardziej prywatna jaką kiedykolwiek człowiek sobie sprawił. Sztuka jest tak bardzo osobista, że każdy artysta zaczynają właściwie od początku - i każdy ją robi w sobie, dla siebie - jest wyładowaniem jednej egzystencji, jednego losu, osobnego świata. W skutkach swoich, w mecha nizmach swego oddziaływania - społeczna, w poczęciu swoim i duchu - indywidualna, osobna, konkretna, jedyna.
Sztuka to intymny wyraz jednostkowej egzystencji i losu, będący aktem samoekspresji, który zyskuje uniwersalną, społeczną moc oddziaływania.
W myśli Gombrowicza o sztuce odnajdujemy głęboką refleksję nad istotą ludzkiej egzystencji i jej wyrazu. Cały patos i potęga sztuki leżą w jej niepowtarzalnej zdolności do wyrażania indywidualności – konkretnego, odrębnego „ja”. Gombrowicz podkreśla, że twórczość artystyczna to nie zbiorowe przedsięwzięcie, lecz akt samotny, niemal introspekcyjny. Każdy artysta zaczyna „od początku”, budując swój świat na fundamencie własnych doświadczeń, cierpień, radości i wewnętrznych zmagań. To sprawia, że sztuka jest „najbardziej prywatną własnością”, intymnym terytorium, które stanowi ujście dla skomplikowanego, niepowtarzalnego losu jednostki.
Z psychologicznego punktu widzenia, cytat ukazuje sztukę jako mechanizm katharsis oraz formę samoekspresji i indywiduacji. Akt twórczy to proces, w którym jednostka, często nieświadomie, przetwarza swoje wewnętrzne konflikty, emocje i wizje, nadając im konkretny kształt. Jest to swego rodzaju „wyładowanie jednej egzystencji”, gdzie artysta kanalizuje swoje wewnętrzne napięcia, odkrywając i definiując siebie poprzez dzieło. Gombrowiczowskie „robienie sztuki w sobie, dla siebie” doskonale oddaje ten psychologiczny wymiar – proces twórczy jest najpierw wewnętrzną rozmową, dialogiem z własnym wnętrzem, a dopiero potem staje się komunikatem dla innych.
W świecie, który każe Ci być kimś, odważ się być sobą.
Radykalna samoakceptacja to zaproszenie do wewnętrznej wolności.
Zobacz, czym jest i jak wiele może Ci dać!
Ciekawy jest tu również dialektyczny charakter sztuki, który Gombrowicz genialnie wychwytuje: „W skutkach swoich, w mechanizmach swego oddziaływania - społeczna, w poczęciu swoim i duchu - indywidualna”. Oznacza to, że choć sztuka rodzi się z głęboko osobistego, czasem nawet izolującego aktu twórczego, jej docelowym przeznaczeniem jest interakcja ze światem. Dzieło staje się mostem pomiędzy wewnętrznym światem artysty a odbiorcą, prowokując refleksję, emocje, a nawet zmieniając perspektywy. To osobiste staje się uniwersalne, bo choć wyrazem jednostki, trafia w struny wspólnych, ludzkich doświadczeń. W ten sposób sztuka, będąc początkowo intymnym aktem, zyskuje moc oddziaływania społecznego, tworząc więzi i prowokując dyskusje, a jednocześnie pozostając świadectwem niezbywalnej i niezmiennej odrębności każdej ludzkiej egzystencji.