Sensem sztuki jest kreowanie, a nie pouczanie, nauczanie, informowanie, moralizowanie. Z prawdziwego dzieła sztuki widz sam wyciągnie sens.
Sztuka kreuje przestrzeń do autorefleksji. Nie poucza, lecz zezwala widzowi na indywidualne odnalezienie sensu, aktywizując jego wnętrze.
Głębokie Zrozumienie Słowa Jan Cybisa: Sztuka Jako Przestrzeń Autorefleksji
Słowa Jana Cybisa, że „sensem sztuki jest kreowanie, a nie pouczanie, nauczanie, informowanie, moralizowanie. Z prawdziwego dzieła sztuki widz sam wyciągnie sens”, to głęboko filozoficzne i psychologiczne ujęcie natury twórczości artystycznej i jej odbioru. W kontekście historycznym, Cybis, jako ważny polski kolorysta i kapista, przeciwstawiał się tendencjom dydaktycznym i propagandowym w sztuce, które dominowały w niektórych okresach, zwłaszcza w obliczu reżimów totalitarnych czy oczekiwań społecznych. Jego przesłanie rezonuje z ideami autonomii sztuki – przekonaniem, że sztuka istnieje dla samej siebie, poza utylitarnymi i pragmatycznymi celami.
W świecie, który każe Ci być kimś, odważ się być sobą.
Radykalna samoakceptacja to zaproszenie do wewnętrznej wolności.
Zobacz, czym jest i jak wiele może Ci dać!
Z perspektywy psychologicznej, cytat ten dotyka kluczowych aspektów funkcjonowania umysłu ludzkiego w interakcji z estetyką. Kreowanie, w ujęciu Cybisa, to proces ekspresji wewnętrznej artysty, często nieuświadomionej, intuicyjnej. Nie jest to celowe przekazywanie konkretnych informacji, lecz raczej materializacja subiektywnego doświadczenia. Dla twórcy, akt kreacji jest formą autoekspresji, sublimacji, a często i katharsis. Pouring creative energy into a work allows for a processing of emotions, thoughts, and perceptions that are difficult to articulate otherwise. This aligns with psychoanalytic theories (e.g., Freud, Jung) that view artistic creation as an outlet for unconscious drives and conflicts.
Kluczowe jest jednak to, co dzieje się po stronie odbiorcy: „Z prawdziwego dzieła sztuki widz sam wyciągnie sens.”. To stwierdzenie podkreśla aktywną rolę widza w procesie odbioru sztuki. Sztuka Cybisa nie jest instrukcją obsługi czy gotowym pakietem wiedzy, lecz raczej lustrzanym odbiciem, w którym każdy może dostrzec coś innego. Psychologicznie, dzieło sztuki staje się bodźcem percepcyjnym, który aktywuje indywidualne schematy poznawcze, emocje, wspomnienia i doświadczenia życiowe odbiorcy. Nie ma jednego, uniwersalnego "sensu" do odczytania, lecz wielość interpretacji, często ewoluujących w czasie i przestrzeni. To proces projekcji i empatycznej rezonacji, gdzie osobiste doświadczenia widza wchodzą w dialog z formą, kolorem, kompozycją dzieła. Odbiorca, zamiast być pasywnym odbiorcą gotowej prawdy, staje się współtwórcą znaczenia. Ten proces prowadzi do głębszego zaangażowania emocjonalnego i intelektualnego, co jest znacznie bardziej wartościowe dla rozwoju osobistego niż biernie przyswajane pouczenie. Sztuka staje się w ten sposób narzędziem autorefleksji i samopoznania, pozwalając na odkrywanie własnych schematów myślowych i emocjonalnych w konfrontacji z niejednoznacznym przekazem artystycznym. Wzmacnia to kreatywność myślenia i zdolność do interpretacji złożonych bodźców, co jest cechą dojrzałej psychiki.