
Sztuka dociera do jądra wszechrzeczy, wnika we wszystkie tajnie i głębie.
Sztuka odsłania uniwersalne prawdy nieświadomości, docierając do sedna ludzkiego doświadczenia poza sferą racjonalną.
Sztuka jako klucz do nieświadomości i uniwersalnej prawdy
Cytat Przybyszewskiego, „Sztuka dociera do jądra wszechrzeczy, wnika we wszystkie tajnie i głębie.”, to esencja modernistycznego myślenia o roli i mocy twórczości. Z perspektywy psychologicznej, ten aforyzm odnosi się do transcendentnej funkcji sztuki – jej zdolności do przekraczania poznania racjonalnego i wglądu w warstwy psychiki, które pozostają na co dzień ukryte.
„Jądro wszechrzeczy” można interpretować jako wspólne, archetypowe treści nieświadomości zbiorowej, o których pisał Carl Jung. Sztuka, poprzez język symboli, metafor i figuratywności, omija bariery świadomego umysłu i komunikuje się bezpośrednio z tymi głębokimi strukturami. Dzieło sztuki, będąc emanacją twórczej energii artysty, staje się lustrem, w którym odbiorca może dostrzec echa własnych, uniwersalnych doświadczeń emocjonalnych, egzystencjalnych lęków i pragnień. To dlatego silnie rezonujemy z pewnymi dziełami – dotykają one czegoś pierwotnego i wspólnego dla całej ludzkości.

W świecie, który każe Ci być kimś, odważ się być sobą.
Radykalna samoakceptacja to zaproszenie do wewnętrznej wolności.
Zobacz, czym jest i jak wiele może Ci dać!
„Wnika we wszystkie tajnie i głębie” odzwierciedla również psychologiczny proces sublimacji. Artysta, przetwarzając swoje wewnętrzne konflikty, frustracje czy obsesje w formę twórczą, nie tylko je uzewnętrznia, ale też nadaje im uniwersalny sens. W ten sposób sztuka staje się drogą do poznania zarówno samego siebie, jak i uniwersalnych praw rządzących ludzką psychiką i światem. Jest to rodzaj introspekcji prowadzonej na nieświadomym poziomie, która pozwala na odkrywanie ukrytych motywacji, nierozwiązanych dylematów i głęboko zakorzenionych emocji.
W kontekście psychologii psychodynamicznej, sztuka staje się swoistym "snem" świadomym, w którym symbolika ujawnia ukryte treści. Nie jest to jedynie estetyczna dekoracja, ale narzędzie poznawcze, które pozwala dotrzeć do fundamentalnych zasad istnienia, kondycji ludzkiej i istoty doświadczenia. Przez sztukę możemy nazwać i zrozumieć to, co niewypowiadalne i nieuchwytne w języku konwencjonalnym, otwierając drzwi do głębszego samopoznania i empatii wobec innych.