Jeżeli żart ma ukąsić - to nie jak pies, ale jak jagnię kąsać powinno, w przeciwnym bowiem razie nie żart to będzie a grubiaństwo.
Humor powinien być subtelny i empatyczny, aby budować relacje, a nie ranić, unikając grubiaństwa i agresji.
Cytat Boccaccia, „Jeżeli żart ma ukąsić - to nie jak pies, ale jak jagnię kąsać powinno, w przeciwnym bowiem razie nie żart to będzie a grubiaństwo”, jest esencją sztuki komunikacji i subtelności społecznej. Z perspektywy psychologicznej, odnosi się do fundamentalnych mechanizmów funkcjonowania relacji międzyludzkich oraz granic humoru. Porównanie „kąsania jak pies” do „jagnięcia” dotyka kwestii intencji i percepcji. Pies, w swojej spontaniczności i sile, może zadać ból, nawet jeśli jego intencje nie są stricte agresywne, jednak jego „ukąszenie” jest często niekontrolowane i może prowadzić do poważnych ran. W kontekście żartu, jest to metafora dla bezpośredniej, ostrej i nieprzemyślanej krytyki, która rani, zawstydza lub umniejsza drugą osobę, nie pozostawiając jej przestrzeni na godność. Taki „żart” nie spełnia swojej pierwotnej funkcji – rozbawienia i budowania więzi – lecz staje się aktem agresji, manifestacją dominacji lub braku empatii.
Z kolei „jagnię”, zwierzę kojarzone z łagodnością i niewinnością, symbolizuje subtelność, umiar i świadomość konsekwencji. „Kąsanie jak jagnię” oznacza zatem żart, który, choć może dotykać czułych punktów lub stawiać kogoś w niekomfortowej sytuacji, czyni to w sposób delikatny, inteligentny i z wyczuciem. W psychologii, tego rodzaju humor opiera się na zrozumieniu drugiej osoby, jej wrażliwości i kontekstu społecznego. Jest to humor, który zaprasza do refleksji, może nawet do samoironii, ale nigdy nie ma na celu trwałego zranienia czy upokorzenia. Taki żart pozwala na odreagowanie napięcia, wzmacnia więzi poprzez wspólny śmiech i sprzyja bliskości, zamiast tworzyć dystans i resentyment. Kluczowym elementem jest tutaj świadomość, że siła i ostrość żartu muszą być dostosowane do relacji i kontekstu, a ich głównym celem powinno być tworzenie pozytywnego doświadczenia, nawet jeśli wiąże się ono z lekkim „ukłuciem” prawdy.
Boccaccio podkreśla tu również znaczenie samoświadomości i odpowiedzialności w komunikacji. Żart nie jest wolny od konsekwencji; ma moc kształtowania relacji i wpływania na emocje. Prawdziwy humor, w ujęciu psychologicznym, jest formą inteligentnej interakcji, która wymaga empatii, wyczucia i umiejętności zarządzania potencjalnymi konfliktami, zanim jeszcze się pojawią. W przeciwieństwie do grubiaństwa, które jest formą agresji ukrytą pod płaszczykiem humoru, prawdziwy żart jest esencją życzliwej ironii i bystrej obserwacji, która zamiast dzielić, ma łączyć i wzbogacać ludzkie doświadczenia.