Śmierć wydaje się nam straszna a nieśmiertelność pożądana, ponieważ jesteśmy śmiertelni. Gdybyśmy byli nieśmiertelni, straszną wydałaby się nam nieśmiertelność, a pożądaną śmierć.
Pragniemy tego, czego nam brakuje, a to, co wieczne, może zmęczyć. Nasze pragnienia zmieniają się z perspektywą bytu.
Sformułowanie Henryka Elzenberga wnika w samą istotę ludzkiego doświadczenia bytu i jego tymczasowości, rzucając światło na psychologiczne mechanizmy, które kształtują nasze pragnienia i obawy. Na głębokim poziomie, cytat ten dotyka *paradoksu pragnienia* i *fenomenu adaptacji*.
Paradoks pragnienia a niedostępność
Kluczowym elementem jest tutaj niedostępność. Śmierć jawi się jako ostateczny kres, nieunikniona cezura, która definiuje nasze życie. W obliczu tej ostateczności, naturalną reakcją psychologiczną jest strach. Ten lęk przed niebytem, przed utratą wszystkiego, co znamy, jest silnie zakorzeniony w ludzkiej psychice. W opozycji do tego strachu staje pragnienie czegoś przeciwnego – nieśmiertelności. Jest to pragnienie *przedłużenia istnienia*, ucieczki od nieuniknionego, marzenie o nieskończoności, które staje się tym bardziej pożądane, im bardziej jest nieosiągalne dla śmiertelnika.
Fenomen adaptacji i odwrócenie perspektywy
W świecie, który każe Ci być kimś, odważ się być sobą.
Radykalna samoakceptacja to zaproszenie do wewnętrznej wolności.
Zobacz, czym jest i jak wiele może Ci dać!
Druga część cytatu, „Gdybyśmy byli nieśmiertelni, straszną wydałaby się nam nieśmiertelność, a pożądaną śmierć”, odwołuje się do głęboko zakorzenionego w naszej psychice *mechanizmu adaptacji*. Ludzki umysł ma niezwykłą zdolność do przyzwyczajania się do niemal każdej sytuacji. To, co początkowo wydaje się pożądane, z czasem może stać się nużące, a nawet obiektywnie straszne. Wieczny cykl życia, brak kresu, oznaczałby brak celów, brak poczucia pilności, brak wartościowości chwil. Perspektywa nieskończonego trwania mogłaby prowadzić do *egzystencjalnego znużenia*, poczucia beznadziei i niweczyć sens poszukiwania wartości. W takiej sytuacji śmierć, jako *ostateczne wyzwolenie*, jako *przerwanie monotonii*, a nawet jako *akt odnowy*, stałaby się pożądana. Byłaby to wyczekiwana nowość, ucieczka od przytłaczającej wieczności.
Kontekst psychologiczny: niedosyt i satysfakcja
Psychologicznie cytat ten ilustruje również, że nasze pragnienia są kształtowane przez *niedosyt* i *potrzebę równowagi*. Pragniemy tego, czego nam brakuje, a to, co mamy w nadmiarze, może stać się obciążeniem. Śmiertelnicy cierpią na niedosyt czasu, dlatego pożądają wieczności. Byty nieśmiertelne cierpiałyby na niedosyt kresu, dlatego pożądałyby śmierci. Jest to zatem głęboka refleksja nad naszą własną konstrukcją psychiczną, która w ciągłym poszukiwaniu sensu i zadowolenia, zawsze dąży do tego, co wydaje się brakujące, niezależnie od obiektywnej wartości tego braku.