Trzeba (...) w każdym momencie być gotowym na pocisk śmierci (...). A wreszcie trzeba śmierć ponieść. Ta jest droga poznania, wielce trudna dla nas śmiertelnych (...).
Akceptacja śmierci jako drogi do prawdziwego poznania życia i własnej egzystencji, mimo jej egzystencjalnego trudu.
Stefan Żeromski – Droga ku ostateczności: Psychologiczno-Filozoficzna Analiza Śmierci
Cytat Stefana Żeromskiego,
„Trzeba (...) w każdym momencie być gotowym na pocisk śmierci (...). A wreszcie trzeba śmierć ponieść. Ta jest droga poznania, wielce trudna dla nas śmiertelnych (...).”
to głęboka medytacja nad ludzką egzystencją w obliczu jej nieuchronnego końca. Żeromski, jako mistrz psychologii postaci i społecznych portretów, dotyka tutaj fundamentalnego lęku i jednocześnie – paradoksalnie – drogi do głębszego zrozumienia życia.
Gotowość na „pocisk śmierci” nie oznacza pasywnej rezygnacji, lecz aktywną świadomość kruchości bytu. Z psychologicznego punktu widzenia, jest to forma akceptacji, a nawet integracji śmierci z życiem. W przeciwnym razie, wyparcie i unikanie myśli o śmierci prowadzi do głębokiego lęku egzystencjalnego, który może paraliżować, uniemożliwiając pełne przeżywanie teraźniejszości. Żeromski sugeruje, że konfrontacja z myślą o własnej śmiertelności jest niezbędna do osiągnięcia pewnego rodzaju mądrości – mądrości, która pozwala docenić każdą chwilę, każdy oddech, każde doświadczenie.
W świecie, który każe Ci być kimś, odważ się być sobą.
Radykalna samoakceptacja to zaproszenie do wewnętrznej wolności.
Zobacz, czym jest i jak wiele może Ci dać!
„A wreszcie trzeba śmierć ponieść.” – te słowa niosą w sobie ciężar fatalizmu, ale również wyzwania. Ponieść śmierć to nie tylko umrzeć, ale przyjąć ją, z godnością, spokojem, a być może nawet z pewnym heroicznym zrezygnowaniem. To wezwanie do aktywnego uczestnictwa w własnym końcu, a nie biernego poddania się. Można tu dostrzec inspirację stoicką, gdzie akceptacja tego, co niezmienne, jest kluczem do wewnętrznej wolności.
Kwestia „drogi poznania” jest tutaj kluczowa. Śmierć jako „poznanie” to nie tylko poznanie własnej skończoności, ale także granic ludzkiego doświadczenia, sensu cierpienia, wartości życia, miłości i straty. To doświadczenie, które, mimo swej trudności, oferuje najgłębsze lekcje na temat tego, co w życiu jest naprawdę istotne. Paradoksalnie, to właśnie świadomość śmierci nadaje życiu sens i wagę.
Dla „nas, śmiertelnych” ta droga jest „wielce trudna”. Psychologicznie, trudno zaakceptować coś, co jest poza naszą kontrolą, coś, co oznacza kres wszelkich dążeń, relacji, tożsamości. To lęk przed nieznanym, przed unicestwieniem. Jednakże, Żeromski, poprzez tę trudność, wskazuje na potencjał transformacji – na możliwość wzrastania psychicznego i duchowego, które może nastąpić jedynie poprzez odważne spojrzenie w otchłań własnego końca. Akceptacja śmierci staje się aktem najwyższej odwagi i mądrości, prowadzącym do głębszego zrozumienia natury ludzkiego bytu.