Jeszcze nigdy ludzkość nie żyła w takim lęku jak obecnie - i nigdy nie miała po temu tylu powodów.
Ludzie żyją w bezprecedensowym lęku, mając ku temu więcej globalnych, abstrakcyjnych i egzystencjalnych powodów niż kiedykolwiek wcześniej.
Głębokie Zrozumienie Lęku Współczesnego Człowieka w świetle myśli Russella
Słowa Bertranda Russella, tak lapidarne w swej formie, uderzają w samo sedno współczesnego dyskursu psychologicznego i filozoficznego. „Jeszcze nigdy ludzkość nie żyła w takim lęku jak obecnie – i nigdy nie miała po temu tylu powodów.” – ta celna obserwacja wskazuje na fundamentalną zmianę w charakterze doświadczania lęku przez jednostkę i społeczeństwo. Z perspektywy psychologii, lęk, definiowany jako nieprzyjemny stan emocjonalny charakteryzujący się poczuciem zagrożenia, niepokoju oraz objawami fizjologicznymi i poznawczymi, jest doświadczeniem endemicznym dla kondycji ludzkiej. Jednakże, Russell sugeruje, że skala i intensywność tego zjawiska osiągnęły bezprecedensowy poziom.
Psychologicznie rzecz biorąc, możemy interpretować to stwierdzenie na kilku płaszczyznach. Po pierwsze, technologia i globalizacja, choć niosą ze sobą niezaprzeczalne korzyści, równocześnie tworzą „gospodarkę uwagi”, w której jednostka jest bombardowana informacjami, często o charakterze alarmującym i traumatycznym. Odległe konflikty, kryzysy klimatyczne, pandemie, niestabilność ekonomiczna – wszystko to dociera do nas w czasie rzeczywistym, generując poczucie bezradności i utraty kontroli. Nie jesteśmy już izolowani od globalnych zagrożeń; stają się one częścią naszej codzienności, zasilając chroniczny stan alertu.
Przeszłość kształtuje Twoje relacje, dorosłe wybory i poczucie własnej wartości. Czas je uzdrowić 🤍
Po drugie, Russell mógłby odnosić się do ewolucji zagrożeń. Dawniej lęki były często konkretne i lokalne: głód, wojna, drapieżniki. Dziś, choć te zagrożenia wciąż istnieją, dołączyły do nich lęki abstrakcyjne i systemowe: cyberterroryzm, załamanie finansowe, utrata prywatności w świecie cyfrowym. Te nowe formy zagrożeń są często trudne do zdefiniowania, a tym samym do skutecznego zarządzania nimi, co potęguje uczucie niepewności i paraliżu. Lęk przed nieznanym i niemożliwym do przewidzenia staje się wszechobecny.
Filozoficznie, cytat Russella może być odczytywany jako krytyka postępu, który zamiast wyzwalać, paradoksalnie, zwiększa nasze obawy. W dobie atomowej, a dziś w erze sztucznej inteligencji, ludzkość zyskała potęgę zdolną do samozniszczenia, co wprowadza nową, egzystencjalną formę lęku. Ponadto, kryzys znaczeń w zsekularyzowanym i zrelatywizowanym świecie, o którym pisali filozofowie egzystencjalni, pozbawia jednostkę stabilnych punktów odniesienia, prowadząc do poczucia anomii i osamotnienia, które są nierozerwalnie związane z lękiem egzystencjalnym. Brak jasnych odpowiedzi na fundamentalne pytania o sens życia i śmierci może być potężnym źródłem wewnętrznego niepokoju, do którego Russell nawiązuje, podkreślając obfitość powodów do tak głębokiego lęku.