Jesteśmy tym wolniejsi, im bardziej działamy z inspiracji rozsądku, a tym bardziej zniewoleni, im więcej pozwalamy sobą rządzić namiętnościom.
Wolność płynie z rozsądnej samokontroli, zniewolenie z ulegania impulsywnym namiętnościom, co prowadzi do utraty autonomii.
Filozoficzne Podstawy Wolności i Zniewolenia
Cytat Leibniza z perspektywy psychologii humanistycznej, analitycznej czy nawet kognitywnej otwiera fascynującą dyskusję o naturze ludzkiej autonomii. Leibniz, jako racjonalista, widzi wolność nie jako brak ograniczeń, lecz jako zdolność do działania zgodnie z wyższymi zasadami rozumu. To jest wolność, którą rozumiemy jako samoregulację, jako świadome kierowanie swoim życiem, a nie poddawanie się ślepym impulsom. Psychologicznie, rozsądek reprezentuje zdolność do introspekcji, refleksji, analizy konsekwencji i podejmowania decyzji opartych na wartościach i celach. To proces, który wymaga wysiłku poznawczego, ale prowadzi do spójności wewnętrznej i poczucia sprawczości.
Z drugiej strony, pozwolenie sobie na rządzenie namiętnościami, które Leibniz utożsamia ze zniewoleniem, odnosi się do zachowań impulsywnych, reaktywnych, często motywowanych niezaspokojonymi potrzebami emocjonalnymi lub pierwotnymi instynktami. W kontekście psychologicznym, namiętności mogą symbolizować nieuświadomione popędy, kompulsje, uzależnienia czy po prostu silne emocje, które, jeśli nie są kontrolowane, mogą prowadzić do autodestrukcyjnych wzorców zachowań. Zniewolenie w tym sensie to utrata kontroli nad sobą, brak zdolności do odroczenia gratyfikacji, działanie wbrew własnym długoterminowym interesom. Psychodynamicznie, byłoby to poddanie się id bez interwencji ego i superego.
Odzyskaj wewnętrzny spokój i pewność siebie.
Zbuduj trwałe poczucie własnej wartości.
Równowaga między rozumem a emocjami
Współczesna psychologia zaznacza, że absolutne oddzielenie rozumu od emocji jest niemożliwe i niezdrowe. Emocje dostarczają nam ważnych informacji o naszych potrzebach i otoczeniu. Kluczem jest jednak ich regulacja, a nie całkowite ignorowanie czy bezkrytyczne poddawanie się im. Działanie z inspiracji rozsądku nie oznacza bycia pozbawionym uczuć, ale raczej integrowanie ich z racjonalnym myśleniem, aby podjąć świadomą i celową decyzję. Jest to swego rodzaju mistrzostwo nad sobą, gdzie rozum, niczym wykwalifikowany jeździec, kieruje energią emocji, a nie jest przez nie pociągany. Psychoterapie oparte na uważności (mindfulness) doskonale ilustrują tę koncepcję, ucząc nas obserwowania emocji bez natychmiastowego reagowania na nie, a tym samym dając nam możliwość wyboru sposobu działania.
Leibnizowski cytat podkreśla więc fundamentalny dla dobrostanu psychicznego aspekt: rozwijanie zdolności do samokontroli, refleksji i świadomego kierowania swoim życiem. To właśnie ta umiejętność buduje poczucie wewnętrznej wolności i autonomii, prowadząc do bardziej satysfakcjonującego i sensownego istnienia.
W świecie, który każe Ci być kimś, odważ się być sobą.
Radykalna samoakceptacja to zaproszenie do wewnętrznej wolności.
Zobacz, czym jest i jak wiele może Ci dać!