Czasami trzeba jako dobro oceniać mniejsze zło.
Akceptacja mniejszego zła jako dobra to pragmatyczny wybór w dylemacie, redukujący dysonans poznawczy i utrzymujący sprawczość.
Cytat Niccolo Machiavelliego, „Czasem trzeba jako dobro oceniać mniejsze zło”, stanowi sedno pragmatycznego i nierzadko cynicznego podejścia do etyki, które wywołuje głębokie refleksje zarówno w filozofii, jak i psychologii. Z perspektywy filozoficznej, cytat ten wpisuje się w nurt utylitaryzmu, choć w jego bardziej surowej i instrumentalnej formie. Nie chodzi tu o dążenie do największego dobra dla największej liczby osób w kategoriach idealistycznych, lecz o wybór „najmniej złego” rozwiązania w obliczu nieuchronnych negatywnych konsekwencji. Machiavelli sugeruje, że w pewnych sytuacjach, zwłaszcza politycznych, gdzie stawka jest wysoka, a wybór między dwoma „dobrymi” opcjami nie istnieje, jedynym racjonalnym działaniem jest akceptacja mniejszego zła jako chwilowego „dobra”. To przemyślenie odrzuca absolutystyczne podejście do moralności na rzecz podejścia sytuacyjnego, gdzie osąd moralny zależy od kontekstu i przewidywanych wyników.
Nie musisz już wybuchać ani udawać, że nic Cię nie rusza.
Zrozum, co naprawdę stoi za gniewem, lękiem czy frustracją i naucz się nimi zarządzać, zamiast pozwalać, by rządziły Tobą.
Z psychologicznego punktu widzenia, cytat ten odnosi się do procesów podejmowania decyzji w warunkach dylematu moralnego i presji. Ludzki umysł naturalnie dąży do unikania zła i bólu, jednak w sytuacjach konfliktowych, gdzie wszelkie dostępne opcje niosą za sobą negatywne aspekty, adaptacyjnym mechanizmem może być racjonalizacja wyboru „mniejszego zła”. Psychologicznie, jest to forma radzenia sobie z dysonansem poznawczym: umysł próbuje zredukować napięcie wynikające z konieczności wyboru czegoś, co jest niepożądane, poprzez redefinicję tego jako „dobra” w specyficznym kontekście. W ten sposób, człowiek może zachować poczucie sprawczości i moralnej integralności, nawet jeśli obiektywnie podjął decyzję, która w innych okolicznościach byłaby uznana za niemoralną.
Cytat ten ma również związek z teorią samoregulacji. Wybór mniejszego zła wymaga silnej woli i zdolności do odłożenia na bok emocjonalnych reakcji na niepożądane skutki w dążeniu do strategicznego celu. Osoba podejmująca taką decyzję musi zmierzyć się z potencjalnymi wyrzutami sumienia i krytyką, co wymaga znacznej odporności psychicznej. W kontekście społecznym, Machiavelli sugeruje, że liderzy, aby utrzymać władzę lub chronić państwo, często muszą dokonywać takich trudnych wyborów, co stawia ich w pozycji moralnej samotności. Uświadomienie sobie tej złożoności jest kluczowe dla zrozumienia psychologii władzy i etyki w sytuacjach kryzysowych.