Są tylko dwa sposoby na przeżycie swojego życia. Jeden jest taki, jakby nic nie było cudem. Drugi – jakby cudem było wszystko.
Dwie postawy: pragmatyzm pozbawiający sensu lub zdziwienie, które wzbogaca życie. Wybór kształtuje nasze doświadczenie.
Słynne zdanie Einsteina, choć na pierwszy rzut oka proste, kryje w sobie głęboką refleksję nad ludzką percepcją i jej wpływem na doświadczenie życiowe. Z psychologicznego punktu widzenia, stanowi ono metaforę dwóch fundamentalnych postaw poznawczych i emocjonalnych, które człowiek może przyjąć wobec otaczającego świata.
Pierwsza opcja – „jakby nic nie było cudem” – odnosi się do postawy cynizmu, obojętności lub nadmiernego racjonalizmu, który pozbawia rzeczywistość jej inherentnego bogactwa i niezwykłości. W psychologii można to interpretować jako dominację myślenia schematycznego, braku uważności i tendencji do redukowania złożonych zjawisk do prostych, przewidywalnych mechanizmów. Osoba przyjmująca tę postawę może doświadczać aleksytymii emocjonalnej, czyli trudności w rozpoznawaniu i wyrażaniu uczuć, a także anhedonii, czyli utraty zdolności do odczuwania przyjemności. Świat przestaje być źródłem zdziwienia i inspiracji, a staje się jedynie zbiorem faktów i rutynowych zdarzeń. To może prowadzić do uczucia pustki, braku sensu i nihilizmu, które są często obserwowane w psychoterapii.
Druga opcja – „jakby cudem było wszystko” – symbolizuje postawę otwartej percepcji, zdolności do odczuwania zdziwienia i podziwu, a także głębokiego poczucia wdzięczności i sensu. Jest to postawa charakterystyczna dla dzieci, które z naturalną ciekawością odkrywają świat. Z perspektywy psychologii pozytywnej, ta postawa wiąże się z takimi konstruktami jak uważność (mindfulness), zdolność do przeżywania stanu flow, optymizm i rezyliencja. Osoba, która widzi cuda w codzienności, jest bardziej skłonna do poszukiwania piękna w drobnych rzeczach, dostrzegania synchronii i głębszych połączeń. To nie jest naiwność, lecz raczej świadome, afektywne zaangażowanie w życie, które prowadzi do bogatszego i pełniejszego doświadczenia. Wiąże się to z rozwojem empatii i głębszym uznaniem dla złożoności istnienia. Przyjęcie tej postawy może być formą świadomego wyboru, pracy nad sobą, a także wynikiem głębszej refleksji filozoficznej czy duchowej.
W kontekście psychologicznym, cytat Einsteina podkreśla kluczową rolę interpretacji rzeczywistości w kształtowaniu naszego dobrostanu psychicznego. To nie obiektywna rzeczywistość decyduje o naszym szczęściu, lecz sposób, w jaki ją postrzegamy i nadajemy jej znaczenie. Wybór tej drugiej postawy jest zgodny z zasadami psychoterapii poznawczo-behawioralnej, która uczy reinterpretacji negatywnych wzorców myślowych, a także z psychologią humanistyczną, która podkreśla potencjał człowieka do samorealizacji i tworzenia sensu.