Wszelkie niezadowolenie z tego, czego nam brak, płynie z braku wdzięczności za to, co posiadamy.
Nieusatysfakcjonowanie bierze się z braku doceniania tego, co już mamy, zamiast skupiania się na brakach i niedostatkach.
Cytat Daniela Defoe, „Wszelkie niezadowolenie z tego, czego nam brak, płynie z braku wdzięczności za to, co posiadamy”, dotyka fundamentalnych aspektów ludzkiego dobrostanu i psychiki. Z perspektywy psychologii pozytywnej, która koncentruje się na budowaniu zasobów psychicznych i poprawie jakości życia, jest to trafna obserwacja. Niezadowolenie, o którym mówi Defoe, jest ściśle związane z pojęciem permanentnego dążenia do idealnego stanu, co w psychologii określa się często jako „efekt ruchomego celu” (hedonic treadmill). Ludzie adaptują się do nowych dóbr i osiągnięć, a poziom zadowolenia szybko wraca do bazowego punktu. To, co wczoraj było sukcesem, dziś staje się normą, a uwaga przenosi się na kolejne „braki”.
Filozoficznie, cytat nawiązuje do stoickiej koncepcji życia. Stoicy kładli nacisk na akceptację tego, co jest poza naszą kontrolą, i koncentrację na tym, co posiadamy. Epiktet, jeden z wielkich stoików, uczył, że nie rzeczy zewnętrzne nas wstrząsają, lecz nasze sądy o nich. Niezadowolenie nie jest więc inherentną cechą rzeczywistości, ale wynikiem naszej interpretacji i porównywania naszej sytuacji z idealizowanym obrazem. Brak wdzięczności jest tu kluczowym elementem, ponieważ wskazuje na deficyt uwagi i niedocenianie obecnych zasobów.
Psychologicznie, wdzięczność jest potężnym narzędziem. Badania naukowe dowodzą, że praktykowanie wdzięczności (np. prowadzenie dziennika wdzięczności) znacząco poprawia nastrój, zwiększa poczucie szczęścia, redukuje stres, a nawet wzmacnia relacje interpersonalne. Dzieje się tak, ponieważ wdzięczność przekierowuje naszą uwagę z tego, czego nam brakuje, na to, co już mamy. Jest to świadomy akt rekonfiguracji poznawczej, zmiana perspektywy z deficytowej na zasobową.
Brak wdzięczności prowadzi do niekończącego się cyklu pragnień i frustracji. Nikt, kto skupiony jest wyłącznie na niedostatkach, nie zazna prawdziwego spokoju, ponieważ zawsze znajdzie coś, czego mu brakuje. Defoe podkreśla, że kluczem do zadowolenia nie jest posiadanie wszystkiego, czego pragniemy, lecz docenianie tego, co jest dostępne. Jest to esencja psychologicznej odporności i dobrego samopoczucia, która leży u podstaw stabilnego i satysfakcjonującego życia.